Bescherming van biodiversiteit in de praktijk

"Het is mooi en vaak heel onverwacht en spannend. Kijk om je heen en je snapt waarom dat zomaar niet mag verdwijnen’. Met die ‘argumenten’ wist Jac. P. Thijsse een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking enthousiast te maken voor de natuur. Van de dertig Verkade-albums schreef Thijsse er achttien. Van het album ‘Texel’ was de oplage meer dan honderdduizend! Dat aantal werd bereikt met een bevolking die ongeveer de helft van tegenwoordig was. Geen enkele natuurbeschermer van de laatste tijd is hier ook maar een klein beetje in de buurt gekomen.

In de tijd van Thijsse was ontginning van ‘woeste gronden’ de grootste bedreiging van de natuur. Dat is inmiddels wel anders geworden. Het gebruik van de grond is steeds intensiever geworden met de daarbij horende bedreiging van planten- en diersoorten. Na de oorlog lag een groot deel van Nederland in puin. Er was schaarste aan heel veel goederen. Nederland moest heropgebouwd worden. Aandacht voor natuur was er nauwelijks. De Rijn werd het ‘open riool van Europa’ genoemd en dat was niet voor niets. Ongezuiverde lozing op het oppervlaktewater was de gangbare praktijk. De natuur heeft in die opbouwperiode ongenadige klappen gekregen. 

Toen langzamerhand door allerlei acties duidelijk werd dat dit zo niet langer kon, werden maatregelen genomen. Er werden op grote schaal rioolwaterzuiveringsinstallaties gebouwd, nieuwe benzineauto’s kregen een geregelde driewegkatalysator, waardoor de uitstoot van verzurende stoffen met 90 procent afnam, in Nederland kwam de Ecologische Hoofdstructuur van de grond, terwijl in Europa het concept van Natura 2000 gestalte kreeg. De uitwerking op de natuur was positief. Uit een diep dal kroop ze omhoog.

Maar wie nu het zinnetje 'Biodiversiteit holt achteruit' intikt, krijgt een respectabel aantal hits. Inderdaad zijn er alarmerende berichten. Weidevogels hebben niet zoveel meer te zoeken op de groene biljartlakens die in de plaats zijn gekomen van de kruidenrijke graslanden van weleer. In een artikel in 2017 werd uitgebreid ingegaan op de schrikbarende achteruitgang van insecten in natuurgebieden. Velen zijn van mening dat het op alle fronten verkeerd gaat met de biodiversiteit.

Dat beeld is echter niet geheel in overeenstemming met de resultaten van langdurige monitoring. Als het op alle fronten verkeerd zou gaan, zou natuurbescherming ook weinig zin hebben. In het boek ‘Bescherming van biodiversiteit in de praktijk’ willen de schrijvers, degelijk onderbouwd, duidelijk maken dat natuurbescherming wél zin heeft en dat er goede resultaten mee worden bereikt. Een voorbeeld: de aantallen broedende ooievaars en grauwe klauwieren zijn in enkele decennia formidabel toegenomen. Kennelijk is er nu wel voldoende voedsel voor deze vogelsoorten.

In het boek worden verschillende mogelijkheden besproken om de natuur te beschermen. Welke ervaringen zijn er in dit opzicht? Auteurs vanuit allerlei organisaties geven hun ervaringen en ideeën weer. Op deze manier ontstaat een breed palet van mogelijkheden. Er is niet zoiets als één goede aanpak of iets dergelijks. Belangrijker is kennis te nemen van de opvattingen en ervaringen van anderen, dat leidt tot meer inzicht. Dialoog en discussie ondersteunen het beleid van de toekomst. We kunnen veel leren van anderen. Het boek wil aan die dialoog en discussie een bijdrage leveren.

Meer informatie

• Meer informatie en voorintekening voor het boek 'Bescherming van biodiversiteit in de praktijk’. dat in november verschijnt, kan via de website van Pictures Publishers Uitgeverij.

Tekst: Jan van der Straaten, Willem van Kruijsbergen en Henk Sierdsema
Beeld: Kars Veling (leadfoto: veld met orchideeën); Rudmer Zwerver, Saxifraga; Jan van der Straaten, Saxifraga