Het wilde bijenjaar 2025: opvallende terugkomers en nieuwe soorten

In 2025 zijn er weer meerdere nieuwe bijensoorten gevonden voor Nederland. Zo werd de zwarte ertsbij (Ceratina cucurbitina) twee keer waargenomen, op zeer uiteenlopende plekken. De eerste werd gevonden in Zuid-Limburg en de tweede aan de andere kant van het land op de Maasvlakte. Wie weet waar ze dit jaar nog meer opduiken. Juni is er in ieder geval een goede maand voor. De exotische Aziatische mortelbij (Megachile sculpturalis) werd ook tweemaal waargenomen. Deze sloeg Limburg over en werd gevonden in Deventer en Den Haag. Voor de laatste nieuwe bijensoort van het jaar gaan we wel weer terug naar Zuid-Limburg, daar werd de emeraldgroefbij (Seladonia submediterranea) aangetroffen, een groefbijsoort met een meer zuidelijke verspreiding.

Leuke vondsten

Naast de nieuwe soorten zijn er andere erg leuke vondsten gedaan. Een daarvan is de vondst van de zwaluwbij in Heerlen. Deze soort werd voor het eerst sinds 1953 weer vastgesteld in Zuid-Limburg, nadat deze voorgaande jaren werd herontdekt op de Maasvlakte en in Amersfoort. Ook de kleine bleekvlekwespbij lijkt bezig aan een opmars. Na een eerste toename in 2024 werd de soort in 2025 duidelijk vaker waargenomen. Op de Holthurnsche Hof keerde bovendien de eikenzandbij terug, waar deze sinds 2000 niet meer was gezien. De maskerbijen kenden eveneens een goed jaar. Zeer zeldzame soorten als de stadsmaskerbij, gele maskerbij, composietmaskerbij en gestippelde maskerbij werden op meerdere plekken verspreid over het land gezien. Dat wijst op een gunstiger klimaat voor deze groep. De grashommel doet het de afgelopen jaren gelukkig een stuk beter dan voorheen. Het is leuk dat deze daarom in 2025 opeens op meerdere plekken in Zuid-Limburg is opgedoken. Hopelijk kan de soort zich daar ook weer vestigen.

Meetnet Hommels in 2025

Ook vanuit het Meetnet Hommels valt nieuws te melden, ook al zijn de trends tot en met 2025 nog niet bekend. Het aantal telroutes in het Meetnet steeg tot boven de 600 (503 in 2024). De getelde totale aantallen hommels per route lagen rond het langjarig gemiddelde, duidelijk meer dan de zeer lage aantallen in 2024. Ook de steenhommel deed het beter dan in het dramatische jaar 2024, al waren de aantallen nog wel lager dan gemiddeld. De veenhommel werd opvallend veel geteld, vooral in het voorjaar. Er werden in totaal bijna driemaal zoveel veenhommels geteld als in 2024. Een van de meest spectaculaire waarnemingen dit jaar kwam ook uit het Meetnet. Zo werd er een lichte koekoekshommel gevonden tijdens een telling in Limburg. Dat is pas de tweede waarneming sinds 2009.

Om op te letten

Voor 2026 zijn de verwachtingen opnieuw hoog. Zo wordt er nog steeds uitgekeken naar de slakkenhuistubebij, een parasitaire soort van de gedoornde slakkenhuisbij, die mogelijk langs de kust opduikt. Ook twee maskerbijen behoren tot de potentiële nieuwkomers. Zo zit de Kahr’s maskerbij vlak over de grens bij Antwerpen en is ook de harige maskerbij niet ver van Nederland gevonden, in België. Tot slot is er hoop op een terugkeer van de grote behangersbij, die in België een zeer goed jaar kende, maar in Nederland sinds 2011 niet meer is vastgesteld.

Het komende seizoen zal uitwijzen of deze verwachtingen worden waargemaakt. Eén ding is zeker: ook in 2026 valt er weer veel te ontdekken.

Tekst: Tjomme Fernhout, EIS Kenniscentrum Insecten
Beeld: Ruud en Betty van Middelkoop (leadfoto: de zwarte ertsbij mist de blauwe glans van de blauwe ertsbij); Tim Faasen, Ecologica; Ted Oomen