Eilandkwelders Waddenzee kwetsbaar, vasteland houdt stand

Onderzoekers van Wageningen Marine Research onderzochten welke kwelders in de Waddenzee kunnen meegroeien met zeespiegelstijging en waar risico’s ontstaan. Kwelders liggen laag en lijken daardoor kwetsbaar, maar kunnen door opslibbing meegroeien met de zeespiegel, mits er voldoende sediment wordt aangevoerd.

Toekomstbestendigheid

In Nederland is het kwelderareaal de afgelopen decennia vrijwel overal toegenomen. Kwelders zijn dynamische gebieden waarvan de ontwikkeling wordt bepaald door opslibbing en vegetatiedynamiek. De toekomstbestendigheid van kwelders hangt af van hun vermogen om voldoende op te slibben om de zeespiegelstijging (momenteel 2 tot 3 millimeter per jaar) bij te houden. Vastelandskwelders groeien door opslibbing (11 tot 17 millimeter per jaar) en zijn relatief toekomstbestendig, terwijl eilandkwelders (met een groei van 1 tot 5 millimeter per jaar) kwetsbaar blijven.

Veerkracht en fragmentatie

Bij de reactie van de kweldervegetatie op zeespiegelstijging valt vooral de veerkracht van de vegetatie op: zelfs onder verslechterde omstandigheden weet die zich tot nu toe te handhaven. Hieruit blijkt de kracht van kwelders. Fragmentatie en slechte drainage vormen echter een risico omdat dit tot kantelpunten kan leiden, waarbij kwelders abrupt omslaan naar kaal wad. Dit is een reëel risico voor de kwelder op Oost-Ameland. Deze kwelder is extra gevoelig voor zeespiegelstijging vanwege bodemdaling door gaswinning.

Gedifferentieerd begrazingsbeheer

Beheer zoals begrazing beïnvloedt zowel de vegetatie als de sedimentatie en heeft daardoor effect op de biodiversiteit en veerkracht. De onderzoekers adviseren om begrazing te beperken op locaties met een lage opslibbing, slechte drainage of bodemdaling, en om gedifferentieerd begrazingsbeheer toe te passen om variatie en biodiversiteit te stimuleren. Voor de eilandkwelders valt daarnaast het stimuleren van sedimentaanvoer aan te bevelen.

Meer informatie

• Het rapport: 'De ontwikkeling van kwelders in de Waddenzee' - Langetermijnontwikkeling (1990-2025) en een blik op de toekomst (pdf: 6,7 MB).

Tekst: Mies van Aar, Marinka van Puijenbroek en Fee Smulders, Wageningen Marine Research
Beeld: Eddy Wymenga