Einde berkenpollenseizoen en graspollenseizoen begint

De afgelopen weken stond de berk in bloei, een van de grootste hooikoortsveroorzakers in Nederland. De berk zorgt bij 50 procent van de allergiepatiënten voor klachten. Dit jaar is tot nu toe een jaar met een wisselend beeld, zeker voor de berkenpollen. In Leiden werd het ene pollenrecord na het andere gebroken terwijl in Helmond door de timing van de regen de pollenconcentraties meevielen.

Wisselende berkenpollenconcentraties

Op 8 april van dit jaar is een concentratie van 1643 berkenpollen per kubieke meter geteld in Leiden, maar op dezelfde dag werden er 'slechts' 190 pollen per kubieke meter in Helmond geteld. Dertig jaar geleden liep de dagconcentratie voor het laatst zo hoog op in Leiden en het is de afgelopen vijftig jaar slechts twee keer eerder voorgekomen dat de berkenpollenconcentratie daar zo hoog was. De jaarsom voor het totaal aantal berkenpollen in Leiden sinds 1975 staat momenteel op de tweede plek van hoogste jaren ooit (zie onderstaande figuur). Dat kan echter nog stijgen omdat er nog steeds dagelijks berkenpollen worden aangetroffen in de pollenval. In Helmond, waar de berkenpollentellingen doorgaans hoger uitvallen dan in Leiden, was het dit jaar juist een relatief rustig berkenpollenjaar. De berkenpollensom van dit jaar was zelfs lager dan die in Leiden, wat slechts twee keer eerder is voorgekomen sinds het begin van de tellingen in Helmond. Tijdens de vermoedelijke piekperiode van de berken tussen 31 maart en 11 april heeft het in Noord-Brabant veel geregend, terwijl het in Zuid-Holland in die periode droog bleef. Daardoor zijn er waarschijnlijk minder pollen vrijgekomen in Noord-Brabant.

Vroege start

Het berkenpollenseizoen lijkt elk jaar iets eerder te beginnen. Hooikoortspatiënten krijgen meestal last van berkenpollen wanneer er een concentratie wordt gemeten boven de 50 pollenkorrels per kubieke meter. Deze waarde wordt meestal voor het eerst gemeten tussen 19 maart en 10 mei, gemiddeld ligt het rond 12 april. Dit jaar was het al op 1 april voor de meeste hooikoortspatiënten in de omgeving van Leiden te merken dat het berkenseizoen was begonnen, en dat was zeker geen grap. De meeste Nederlandse berkenbomen zijn momenteel uitgebloeid. Wel kan er nog een aantal dagen met hoge berkenpollenconcentraties volgen vanwege overgewaaide pollen uit het buitenland.

Grasseizoen voor de deur

Graspollen veroorzaakt bij het grootste aantal mensen klachten in Europa. En helaas staat nu ook het grasseizoen al voor de deur. De eerste grassen, met name de vossenstaarten, zijn al in bloei gezien en er zijn al enkele graspollenkorrels geteld in Leiden en Helmond. Volgens het temperatuursommodel van De Natuurkalender zal rond 30 april van dit jaar de eerste 1 procent van de graspollenkorrels geteld zijn en is het seizoen dan echt begonnen. De piek verwachten we rond 24 mei. Het graspollenseizoen duurt gemiddeld 120 dagen. We zien de afgelopen jaren dat het graspollenseizoen steeds eerder begint en langer duurt. De verwachting is dat het dit jaar tot 1 augustus zal duren. Het goede nieuws voor hooikoortspatiënten is dat we zien dat de maximumwaarde van graspollenconcentratie in Leiden en Helmond de afgelopen vijftig jaar iets afneemt. Dit zou te maken kunnen hebben met een afname van braakliggend terrein en graslanden.

Droogte voorkomt uitspoeling pollen

Wat extra vervelend is voor mensen die last hebben van pollen is dat de vliegomstandigheden voor pollen extreem goed zijn. Het is al wekenlang vrijwel droog. Ook voor de komende weken zit er amper regen in de verwachting. Hierdoor spoelen pollen niet of nauwelijks uit de lucht. En pollen die op de grond vallen, kunnen makkelijker opwervelen omdat de grond droog is. Dat verhoogt de kans op extra blootstelling aan pollen.

Tekst: Anne Overduin-de Vries, LUMC; Arnold van Vliet en Wichertje Bron, De Natuurkalender, Wageningen University & Research; Mieke Koenders, Elkerliek Ziekenhuis
Beeld: Anne Overduin-de Vries (leadfoto: berk in bloei); LUMC; Elkerliek Ziekenhuis