Naturalis: Nederlandse natuur onvoldoende

Naturalis presenteert elk jaar een rapport over de status van de Nederlandse natuur: hoe gaat het met de circa 48.000 soorten in ons land? In de editie van 2026 staan lichtpuntjes: de Noordzee en het oppervlaktewater worden schoner. Het aantal broedvogels en nachtvlinders neemt toe. Zeegras is terug in de Waddenzee. Het oppervlak aan natuur in Nederland wordt groter – maar niet snel genoeg om aan gemaakte afspraken voor 2027 te voldoen. 

Er zijn meer van zulke zogeheten natuurdoelen die buiten bereik liggen. Het gaat met veel soorten niet goed genoeg om aan de beleidsdoelen te voldoen. Van de soorten in de zogeheten Habitatrichtlijn gaat het slechts met 22 procent goed. De oorzaken van de natuurproblemen lopen uiteen – stikstof, versnippering, pesticiden en nog veel meer – en ze versterken elkaar.

Koraal

Ook in het Caribisch deel van het Koninkrijk raken de doelen uit zicht: de staat van instandhouding van 61 procent van de leefgebieden en 71 procent van de soorten op Bonaire, Sint Eustatius en Saba wordt als ongunstig beoordeeld. Met name de gezondheid van de koraalriffen is de afgelopen 45 jaar ernstig achteruitgegaan. Juist omdat er in dit deel van het Koninkrijk nog gezonde stukken koraalrif aanwezig zijn – in tegenstelling tot andere delen van het Caribisch gebied – heeft Nederland een belangrijke verantwoordelijkheid voor bescherming en herstel.

Natuur van levensbelang

Bijzondere aandacht is er in dit rapport voor de staat van de zeeën. De toenemende activiteiten op zee hebben consequenties voor het mariene leven. De Noordzee verandert razendsnel, en de gevolgen voor de natuur zijn nog onduidelijk. Er zijn zowel kansen als uitdagingen.

"We hebben de natuur keihard nodig", vertelt Marcel Beukeboom, algemeen directeur van Naturalis. "Voor zuurstof, schoon water, kustbescherming, bestuiving, medicijnen, voedsel en nog veel meer. Logisch dus, dat we op een rijtje zetten hoe het ermee gaat. Van de Nederlandse kust tot de koraalriffen in de Cariben; in een toekomstbestendig Koninkrijk gebruiken we kennis óver de natuur om te zorgen dat het beter gaat mét de natuur. En daarmee ook met mensen."

Zelf bijdragen?

Iedereen kan bijdragen aan een beter beeld van de biodiversiteit. Dat begint met liefde voor de natuur en snappen wat er er allemaal te zien is. Jongeren kunnen zich aansluiten bij organisaties als JNM en NJN. Voor volwassenen zijn er plaatselijke natuurorganisaties, de KNNV en IVN.

De data in dit rapport zijn voor een groot gedeelte afkomstig van de diverse natuur- soortenorganisaties in Nederland. Voor elke groep – paddenstoelen, planten, mossen, insecten, reptielen, noem maar op – bestaat er wel een club van geïnteresseerden, en zij verwelkomen vrijwilligers met open armen. Meegaan met excursies is de leukste manier om je natuurkennis te vergroten.

Iedereen met een smartphone kan de app ObsIdentify downloaden en, ondersteund door AI-soortherkenning van Naturalis, waarnemingen doen.

Meer informatie

• Het Statusrapport Nederlandse Biodiversiteit is gratis te lezen, te downloaden (pdf: 25,4 MB) en te bestellen via de website van Naturalis Biodiversity Center.

Tekst: Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Marion Haarsma, Onderwaterfilm.nl (leadfoto: sepia's in de Oosterschelde); Bart Braun