Aan de slag met het meten van condities voor biodiversiteit in de praktijk
Deltaplan Biodiversiteitsherstel, IPC Groene RuimteDaarbij gaat het niet om specifieke soorten of zeldzame natuur, maar om de basis voor biodiversiteit in buurten, wijken, bedrijventerreinen en andere gebruiksgebieden. De kracht van Basiskwaliteit Natuur (BKN) zit in de systeembenadering. BKN richt zich nadrukkelijk op de voorwaarden waaronder ecosystemen kunnen functioneren. Deze condities zijn de basis waardoor soorten voor kunnen komen. BKN gaat over het behalen van een natuurkwaliteit op gebiedsniveau.
Leren over condities voor biodiversiteit in de praktijk
De condities van BKN kunnen op meerdere manieren in beeld worden gebracht. Bijvoorbeeld met online kaartsystemen, zoals GIS, of door condities in het veld te meten en te monitoren. Door met beleidsmedewerkers en uitvoerders het veld in te gaan, kunnen zij in de praktijk ervaren en leren over hoe hun omgeving nu bijdraagt aan biodiversiteit én hoe ze dit kunnen verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan een parkje met bomen en gras: dit lijkt op de kaart heel groen, maar in de praktijk ontbreken hier structuurvariatie, onderbegroeiing en waterelementen.
Een praktisch hulpmiddel om biodiversiteitscondities in het veld inzichtelijk te maken, is de Meetlat Biodiversiteit. IPC Groene Ruimte ontwikkelde deze meetlat, inclusief de bijbehorende training, als een praktisch leerinstrument om biodiversiteitscondities beter te begrijpen en te verbeteren. Met de meetlat beoordelen beheerders in het veld de kwaliteit van een locatie voor biodiversiteit. Daarbij wordt niet gekeken naar soorten, maar naar de onderliggende condities die het voorkomen van soorten mogelijk maken. Het gaat onder andere om habitatkwaliteit en randvoorwaarden zoals voedsel, schuilgelegenheid, voortplantingsmogelijkheden, structuurvariatie en ecologische samenhang.
Meten én verbeteren met de meetlat
De meetlat maakt inzichtelijk welke condities aanwezig zijn en welke ontbreken. Op basis daarvan kunnen beheerders gericht bepalen welke maatregelen in inrichting en beheer nodig zijn, bijvoorbeeld op het gebied van struiken, dood hout of onderbegroeiing. Soortenmonitoring kan hierbij aanvullende informatie geven over hoe soorten reageren op het beheer en de aanwezige leefomstandigheden. Door periodiek zowel de omgevingscondities als de ontwikkeling van soorten te volgen, ontstaat inzicht in de effectiviteit van maatregelen en in kansen voor verdere verbetering.
De meetlat kan ook aan de voorkant worden ingezet om de ambitie te bepalen. Door eerst de meetlat te gebruiken om locatie- en functiespecifieke ambitie vast te stellen, kun je na de nulmeting gericht bepalen welke maatregelen nodig zijn om de omgeving naar de basiskwaliteit natuur te brengen.
Een praktisch, aanvullend instrument
De Meetlat Biodiversiteit is daarmee een aanvullend instrument binnen BKN om condities in het veld te duiden. Het is vooral waardevol in de samenwerking met beheerders en uitvoerders, omdat het condities zichtbaar en bespreekbaar maakt die lastig via geodata te meten zijn, zoals structuur en variatie in vegetatie. Zo helpt de meetlat om biodiversiteit concreet te maken in het veld en te vertalen naar handelingsperspectief in de praktijk.
Om kennis uit beleid, onderzoek en uitvoering te verbinden, werken het Deltaplan Biodiversiteitsherstel en haar partner IPC Groene Ruimte aan een gezamenlijke opgave: biodiversiteitsherstel vertalen naar haalbare en effectieve maatregelen in de dagelijkse praktijk.
Meer informatie
Tekst: Deltaplan Biodiversiteitsherstel en IPC Groene Ruimte
Beeld: IPC Groene Ruimte