Kom het laatste weekend van augustus langs fladderen tijdens de Nacht van de Vleermuis

De Vleermuiswerkgroep Nederland (VLEN) coördineert de activiteiten in nauwe samenwerking met de KNNV, IVN Natuureducatie, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en vele lokale natuurverenigingen. Met meer dan 130 activiteiten door heel het land maken vrijwillige excursieleiders een succes van deze Nacht van de Vleermuis. 

Voor jou en de werkgroep kennen vleermuizen niet meer zo veel geheimen. Toch worden ze nog steeds door velen als ‘mysterieus’ gezien. Ze komen voor in griezelfilms, je ziet ze vooral in de schemer of ‘s nachts en ze vliegen enorm snel. Hoeveel vleermuissoorten zijn er in Nederland?

"In Nederland komen ongeveer 20 soorten vleermuizen voor. Enkele soorten zijn uitgestorven. De verwachting is dat er door klimaatverandering ook soorten gaan opschuiven van het zuiden naar het noorden. Dit zien we ook bij dagvlinders en sommige vogelsoorten. Een vleermuizensoort die nu nog bekendstaat als ‘mediterraan’ is de Kuhls dwergvleermuis. Toch zijn er de afgelopen jaren al enkele waarnemingen in Vlaanderen en Nederland gedaan."

Waar zijn ze gezien?

"Al in 2019 werden geluiden van Kuhls dwergvleermuis opgenomen langs een kanaal bij Damme in West-Vlaanderen. Het ging hier om zowel echolocatie als sociale geluiden. In Nederland is deze soort in 2025 in de Hoekse Waard waargenomen."

Hoe kun je de ene van de andere soort onderscheiden?

"Vleermuizen kun je vooral onderscheiden aan de hand van hun geluiden. Daarvoor gebruiken we een bat-detector. Maar niet alle soorten zijn daarmee goed te onderscheiden. Zo is de Kuhls dwergvleermuis vaak zeer lastig van de Ruige dwergvleermuis te onderscheiden."

Heb jij de meeste soorten die in Nederland voorkomen gezien? Heb je een favoriet? Zo ja, wat maakt deze soort bijzonder?

"Mijn favoriet is de grootoorvleermuis, die in tegenstelling tot de andere soorten bij het jagen fluistert. Daarom heeft de soort hele grote oren ontwikkeld om de zachte geluiden die nachtvlinders op bladeren maken, te kunnen horen. Zo heeft iedere soort zijn eigen, soms zeer specifieke, eigenschappen."

Vleermuizen spreken al eeuwen tot de verbeelding, daarom is er natuurlijk al 30 jaar de Nacht van de Vleermuis. Maar wat maakt dat juist nú de aandacht en bescherming van deze dieren zo hard nodig is?

"Omdat vleermuizen door habitatverlies, lichtvervuiling en insectensterfte kwetsbaar zijn. Via voorlichting en vleermuiswandelingen willen we mensen bewust maken van hun belang voor het ecosysteem."

Vorig jaar werden er bijna 120 activiteiten, waaronder excursies, georganiseerd. Voor dit jaar staat de kaart op jullie website ook al vol met activiteiten. Licht er eens een paar uit?

"Om te beginnen is het mooi dat de meeste activiteiten gratis zijn. Dat is ook belangrijk omdat we vinden dat iedereen moet kunnen kennismaken met de wereld van vleermuizen. Tijdens veel van de excursies ga je naar buiten zodra het gaat schemeren. Dan kun je met een batdetector en andere apparatuur ontdekken welke soorten er te vinden zijn. Ook voor kinderen is dit een spannende ervaring! Verder zou ik willen verwijzen naar de website Nachtvandevleermuis.nl. Daar kun je op de kaart en per provincie zien welke activiteiten er bij jou in de buurt zijn. Tot op de Nacht van de Vleermuis!"

Meer informatie 

• Wil je meer weten over vleermuizen: kijk op Vleermuis.net.

Tekst: Nathalie van Koot in samenwerking met Carlo Wijnen en René Janssen
Beeld: Vleermuiswerkgroep Nederland (VLEN); Wesley Overman; René Janssen; Frans Hijnen