Natuurjournaal 9 oktober 2026

Vallen de blaadjes, dan vallen bladkoningen Nederland binnen. Niet allemaal tegelijk. Het gaat mondjesmaat, maar het is meer dan vroeger het geval was. De bladkoning is inmiddels een schaarse doortrekker in ons land. Dat het er nu wat meer zijn, komt omdat vogeltrek geen statisch fenomeen is: ook vogels veranderen weleens van gedachten – en van richting. Dat hoeft niet altijd een vergissing te zijn of de schuld van slecht weer. Onder andere bladkoningen – West-Siberische broedvogels – ontdekken op deze manier nieuwe trekroutes en gebieden om te overwinteren. De bladkoning is nu, met name aan de kust, een van de kleinste vogels die je kan tegenkomen – iets groter dan een goudhaan. Hij neemt trouwens geen blad voor de mond en is te herkennen aan zijn explosieve roep.

Van binnenuit opgegeten worden en nog wekenlang ontsierd aan een twijg blijven hangen: een blad kan een mijnenveld zijn. De herfst is niet alleen een goede tijd voor paddenstoelen, kijk ook eens naar de blaadjes van verschillende bomen en struiken. Er gaat een wereld voor je open. Diersporen zijn er ook in de vorm van gallen en mijnen. Die mijnen kunnen bijvoorbeeld zijn gemaakt door allerlei soorten mineermotten, familie Gracillariidae. Die microvlinders hebben namen die vaak al de connectie met ‘hun’ plant prijsgeven, zoals beukenmineermot, iepenmineermot of akenmineermot. De vlindertjes leggen hun eitjes op de bladeren en de rupsen die eruit komen vreten zich in het blad en maken dan gangetjes tussen de twee lagen van het blad. Hoe meer ze eten, hoe groter ze groeien, hoe breder de mijn wordt. Je kan dus zien welke kant de rups op is gegaan.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Nik Borrow, Flickr; Karen Bosma