Gigantische krachten bij luchtgevechten

Met snelle camera’s hebben onderzoekers luchtgevechten van libellen in beeld gebracht. Dit hebben ze gedaan met Trithemis aurora, de Aziatische tegenhanger van onze Europese purperlibel.

G-krachten als in de Python

Als deze libel achter een prooi aangaat is dat in een vrij rechte baan en lager dan de prooi, zodat hij deze tegen de lucht ziet afsteken. Bij territoriumgevechten wordt een ander mannetje achtervolgd in een schijnbaar veel chaotischer patroon, waar beide libellen achter de ander proberen te komen. Ze kunnen ruim 30 kilometer per uur vliegen, maar tijdens luchtgevechten is die snelheid veel lager – 7,5 kilometer per uur – doordat ze veel scherpe bochten maken. In die bochten hebben ze heel hoge versnellingen (G-krachten) die regelmatig boven de 3g uitkomen – vergelijkbaar met de Python in de Efteling. Soms gaat het zelfs om 6g, waarbij mensen vaak al een black-out hebben.

Spiraalvlucht naar beneden

De achtervolgde libel probeert, door sterk naar de zijkant en beneden te draaien, achter en onder de achtervolger te komen. De achtervolger probeert deze bocht ook in te zetten en dat kan leiden tot een spiraalvlucht naar beneden, soms tot net boven het water. Vaak lukt het de achtervolgende libel niet, en wie wie achtervolgt wisselt dan ook regelmatig. Opvallend is dat – zelfs tijdens luchtgevechten – ze een derde van de tijd in zweefvlucht zijn. Continu zo actief vliegen kost mogelijk te veel energie of kan leiden tot oververhitting. Al met al lijken de luchtgevechten van deze libellen sterk op die tussen jachtvliegtuigen, waarbij de achterste in het voordeel is en een combinatie van snelheid, wendbaarheid en uithoudingsvermogen doorslaggevend is.

Meer informatie

• Lees het hele artikel: The aerial combat strategy of dragonflies (pdf: 4,2 MB).

Tekst: Roy van Grunsven, De Vlinderstichting
Beeld: Christophe Brochard