Recordaantal van 356 onderwijsinstellingen registreren 4500 dier- en plantensoorten op eigen terrein

Niet eerder is er op deze schaal door kinderen en jongeren naar de natuur gekeken op de plek waar ze een groot deel van hun tijd verblijven, het schoolplein of de campus. Twee initiatieven liepen naast elkaar. Vanaf 30 april tot vandaag vond de eerste landelijke Biodiversity Challenge voor Nederlandse onderwijsinstellingen – (v)mbo tot universiteit – plaats. Een onverwacht groot aantal van 25 instellingen, met samen 54 vestigingen uit alle delen van Nederland, deed mee. De ‘oogst’ overtrof alle verwachtingen. Zo’n 10 procent van alle in Nederland bekende dier- en plantensoorten werd gezien en geregistreerd op Waarneming.nl. 4.442 waarnemers telden 60 duizend individuen van 4.498 verschillende soorten. De resultaten per instelling zijn in te zien op Waarneming.nl. In de afbeelding verderop zie je alle waarnemingen die op de campus van Van Hall Larenstein Nederland, vestiging Leeuwarden zijn gedaan. De twee vestigingen van Van Hall Larenstein samen registreerden met 2.248 de meeste soorten. Daarvan werden er 459 alleen daar gezien.

41 zesvlekkige groefbijen

De totale soortenlijst met duizenden namen is indrukwekkend met onder andere 262 waarnemingen van het madeliefje, die je logischerwijs overal verwacht. Maar er werden ook 169 fraaie schijnbokken gezien, 103 segrijnslakken, 90 koortsvliegen, 51 roodaarskniptorren en 41 zesvlekkige groefbijen. En zelfs 10 exemplaren van de zeer zeldzame stadsmaskerbij en 6 waarnemingen van de zeldzame draaihals (een specht). Verder werd het schildspeldenknopje (een vlieg) voor het eerst in Friesland waargenomen. De lijst is eindeloos.

Het is duidelijk dat je voor natuurbeleving, -verwondering en -bescherming allerlei mogelijkheden hebt, direct bij onderwijsinstellingen. De resultaten worden donderdagmiddag 2 juli gepresenteerd.

Ruim elfduizend basisschoolleerlingen

Het tweede initiatief vond plaats in het kader van ‘Alle Scholen Verzamelen’ van de Wetenschapsknooppunten. Dit jaar werd een Schoolplein Safari georganiseerd in de week van vrijdag 22 mei, de internationale Dag van de Biodiversiteit. Het thema bleek zeer aantrekkelijk en trok 303 basisscholen vanuit heel Nederland. Het gevolg was dat meer dan elfduizend leerlingen op safari gingen met een onderzoekformulier. 146 scholen hebben ingevuld wat ze allemaal op het schoolplein hebben gevonden. De enige soortgroep die op elk schoolplein werd gevonden was de mier, op de voet gevolgd door pissebedden en vliegen/muggen, kevers, hommels of bijen en huisjesslakken. Leerlingen van het Fonkelbos in Rijen (Noord-Brabant) troffen op hun zeer groene schoolplein zelfs een ringslang aan.

Vergroenen schoolpleinen helpt biodiversiteit

De leerlingen registreerden ook hoeveel ‘hulpmiddelen voor de natuur’ ze op hun schoolplein aantroffen. Het ging om vogelhuisjes, composthopen en dood hout. Uit de analyse blijkt duidelijk dat vergroenen de biodiversiteit helpt. Hoe meer hulpmiddelen, hoe meer verschillende soorten planten, dieren en schimmels de kinderen aantroffen.

Hoe jonger hoe meer verbonden met natuur

Naast het onderzoek op het schoolplein, hebben de kinderen ook hun klasgenoten geïnterviewd over hoe verbonden ze zich voelen met natuur. Leerlingen uit de provincies Drenthe en Overijssel voelden zich het meest verbonden met de natuur. Kinderen die het liefst binnen spelen voelden zich het minst verbonden met de natuur. Verder voelden jongere kinderen zich meer verbonden met de natuur dan oudere kinderen. Achtjarigen voelen zich het meest verbonden, en dat lijkt met elk jaar dat ze ouder worden iets af te nemen. Interessant was verder dat kinderen die vinden dat ze een groen schoolplein hebben, zich sterker verbonden voelen met de natuur.

Verbinden besluitvormers van de toekomst met natuur

We staan voor grote uitdagingen in de samenleving. Dan helpt het als de besluitvormers van de toekomst, de jongeren van nu, zich sterk verbonden voelen met de natuur en weten hoe die natuur eruitziet en hoe je die kunt stimuleren. Deze citizen science-projecten dragen daar op tal van manieren aan bij. Door de jongeren samen de natuur te laten bekijken, beleven en onderzoeken, gaan ze er anders over denken. Tegelijkertijd helpen deze projecten om aandacht voor natuur te integreren in het onderwijs, van basisschool tot middelbaar en beroepsonderwijs, op alle opleidingsniveaus.

Tekst: Casper Quist, Mieke de Wit en Arnold van Vliet, Wageningen University & Research; Lisanne Leenheer, Wetenschapsknooppunten; Sietze Norder en Tina Venema, Universiteit Utrecht 
Beeld: Shimin Chen (leadfoto: leerlingen van groep 7/8 van de Kardinaal Alfrinkschool in Wageningen); Guy Ackermans; Waarneming.nl; Wageningen University & Research en Universiteit Utrecht