We hoeven niet te kiezen tussen wonen, natuur en mobiliteit – we moeten ze leren verbinden

In de praktijk blijkt samenwerken over grenzen heen nog altijd lastig. Groen, blauw, grijs, rood, geel: ieder vakgebied heeft zijn eigen taal, belangen en urgentie. Dat is begrijpelijk, want professionals kijken vanuit hun expertise naar de opgaven voor de leefomgeving. Die opgaven zelf houden zich echter niet aan sectorgrenzen en juist daar wringt de schoen.

Harder roepen helpt niet

‘Wij van groen’ hebben ons lang een sluitpost gevoeld. Te laat betrokken, te weinig gehoord, niet vanzelfsprekend meegenomen in keuzes over ruimte en ontwikkeling. Inmiddels zijn de belangen van natuur, biodiversiteit en klimaat veel concreter geworden, onder meer door Europese en nationale ambities. Juist omdat we die urgentie voelen, gaan we al snel harder roepen. Maar wie harder roept, wordt niet automatisch beter verstaan.

Het is alsof we ons punt steeds vaker in hoofdletters proberen te maken. WANT ALS WE HARD GENOEG ROEPEN, KUNNEN ‘ZE’ NIET MEER OM ONS HEEN. Alleen weten we uit andere discussies hoe weinig overtuigend dat is. Het levert vooral weerstand op, ook wanneer de boodschap inhoudelijk terecht is. De vraag is dus niet of groen belangrijk is, maar hoe we ervoor zorgen dat het betekenisvol meeweegt.

Alles vraagt ruimte

Laat ik vooropstellen: ja, groen, natuur en biodiversiteit zijn belangrijk. Heel belangrijk. Maar we willen bijvoorbeeld ook wonen. En dan niet met een heel gezin in een klein huisje waar nu zelfs de vrijgezelle starter zijn of haar neus voor optrekt, maar in een ruime woning met dito tuin en parkeerruimte voor de deur. En we willen ook 24/7 op internet, inclusief onze voorprogrammeerbare huishoudelijke apparaten. We willen ondersteund worden door AI en alles moet elektrisch. Ook willen we ons snel en makkelijk door ons land kunnen verplaatsen en overal kunnen parkeren. We willen voedsel van eigen bodem en overal kunnen recreëren.

Al deze dingen vinden we ook belangrijk en moeten dus ook een plek krijgen. Daar ontstaat een spanningsveld. Niet omdat het ene belang per definitie belangrijker is dan het andere, maar omdat we te vaak doen alsof belangen los van elkaar afgewogen kunnen worden. En zolang we tegenover elkaar staan, blijft de boel op slot zitten. Kijk naar de stikstofcrisis.

Zoeken naar samenhang

Net als politieke partijen die moeten samenwerken en publieke omroepen die moeten fuseren en hun krachten bundelen, moeten ook professionals in de leefomgeving de overeenkomsten zoeken in plaats van te blijven botsen op verschillen. Het gaat niet om groen tégen wonen, mobiliteit tégen natuur of economie tégen gezondheid. De opgave is om te ontdekken waar belangen elkaar kunnen versterken en waar keuzes nodig zijn om samen verder te komen.

Daarvoor zijn mensen nodig die verder kijken dan hun eigen discipline. Mensen die patronen herkennen, belangen kunnen wegen en gesprekken kunnen voeren waarin niet de luidste stem, maar de beste afweging centraal staat. De tijd waarin één belang de toon kon zetten, is voorbij. Inmiddels heeft bijna elk belang een sterke stem. De uitdaging is om die stemmen niet tegenover elkaar te zetten, maar met elkaar in verband te brengen.

De rol van strategisch adviseurs

Juist daarom hebben we strategisch adviseurs nodig. Professionals die integraal kunnen denken en helder kunnen communiceren. Die de opgaven voor een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving begrijpen, maar ook weten hoe bestuurlijke besluitvorming, maatschappelijke druk en praktische uitvoering elkaar beïnvloeden. Mensen die niet alleen de theorie beheersen, maar ook aanvoelen hoe weerbarstig de praktijk is – daar waar belangen botsen, besluitvorming vertraagt en goede bedoelingen pas waarde krijgen als ze uitvoerbaar worden. Als verbindende kracht helpen zij om losse belangen tot samenhangende keuzes te maken. Want juist door beter samen te werken, krijgen groene belangen niet minder, maar meer betekenis in de keuzes voor onze leefomgeving.

Meer informatie

• Hoe dichten we de kloof tussen beleid en uitvoering in de leefomgeving?
• Nieuwe IPC-opleiding: Strategisch Adviseur Leefomgeving.

Tekst: Susanne Driessen, IPC Groene Ruimte
Beeld: IPC Groene Ruimte