In de Gezond Groen Wijzer is voor veertien typen groen op een rij gezet wat uit onderzoek bekend is over de bijdrage aan gezondheid en welzijn. De veertien typen zijn: dak, gevel, geveltuinen, tuinen en balkons, bomen, wegbermen, plantsoenen en postzegelparken, speelplekken, wadi's, parken, moestuinen, braakliggende terreinen, groenblauwe corridors en natuur- en recreatiegebieden. Handig voor gemeenten om keuzes te maken, maar ook om zelf mee aan de slag te gaan.
Marcelle Lock is onderzoeker biodiversiteit en ecosysteemdiensten bij het RIVM en een van de auteurs: “Met de Gezond Groen Wijzer laten we zien dat elk stukje groen van belang is, dus niet alleen de grotere parken en recreatiegebieden. Ook de kleinere stukken groen doen ertoe, bijvoorbeeld de plantsoenen in een stad. Groen dichtbij is extra belangrijk voor mensen met een kwetsbare gezondheid. Dan kan het al veel doen als je heerlijk in de schaduw kunt zitten op een bankje voor de deur.”
In de Gezond Groen Wijzer is verder gekeken dan alleen de hoeveelheid groen die ergens aanwezig is. Het begint er al mee dat niet elk type groen dezelfde functie heeft. Bomen dragen bij aan verkoeling en stressvermindering, terwijl groene speelplekken belangrijk zijn voor de ontwikkeling van kinderen.
Het is duidelijk dat onderscheid maken in soorten groen echt bijdraagt aan een aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Daarnaast speelt groen een positieve rol bij klimaatadaptatie, biodiversiteit én gezondheid.
Geveltuin als verbinder en verkoeler
Een van de veertien typen groen is de geveltuin, een smalle minituin direct langs de gevel van woningen. In straten waar weinig ruimte is voor groen, kan een geveltuin een mooie oplossing zijn.
In de Gezond Groen Wijzer Gevel is op een rijtje gezet welke voordelen een geveltuin heeft. Werk je veel vanuit huis of ben je om andere redenen veel thuis? Geveltuinen zijn vooral van waarde voor mensen die veel tijd dichtbij huis doorbrengen. Je ziet de planten steeds als je thuiskomt en bij het onderhouden van het tuintje kom je nog eens buren tegen. Dat heeft weer als voordeel dat je misschien eens afspreekt voor een kop koffie en elkaar beter leert kennen. Dan is het ook weer gemakkelijker om hulp te vragen, bijvoorbeeld bij ziekte of bij een lastige klus in huis. Geveltuinen zorgen ervoor dat een straat er verzorgd uitziet en dragen bij aan een prettiger en veiliger gevoel. Ook zorgen geveltuinen voor meer biodiversiteit, waterberging en verkoeling door verdamping door planten.
Tips: Vraag je gemeente of woningcorporatie naar regels en mogelijkheden voor een geveltuin of leg samen met buren een serie geveltuinen aan – dat vergroot de impact én de gezelligheid.
Natuur- en recreatiegebied vermindert stress
Tijd doorbrengen in de natuur draagt bij aan een sterker immuunsysteem, minder stress en een betere stemming, is te lezen in de Gezond Groen Wijzer. Waar wacht je nog op? Ga er zelf op uit of neem je (klein)kinderen mee naar buiten. Want kinderen die op jonge leeftijd al kennismaken met de natuur maken er op latere leeftijd ook vaker gebruik van.
Voor mensen met een zittend beroep is een wandeling in een natuur- of recreatiegebied heerlijk om te ontspannen en op te laden. Natuur kan zo ook (mentale) gezondheidsklachten voorkomen. Voor ouderen zijn natuurgebieden ideaal voor rustige, laagdrempelige lichaamsbeweging, wat de mobiliteit en het welzijn bevordert. Ook mensen met psychische klachten, zoals depressie of burn-out, ervaren vaak verlichting door tijd in de natuur door te brengen. Dit kan zelfs therapeutisch ingezet worden om tot rust te komen. Een voorbeeld daarvan is groene GGZ, een initiatief van Nature For Health en IVN Natuureducatie. Zij bieden buitenbehandelingen aan in de natuur.
Verrassende wegberm
Een van de andere veertien groensoorten in de Gezond Groen Wijzer is de wegberm. Die lijkt op het eerste oog redelijk ‘gewoon’ en vanzelfsprekend. Maar Marcelle Lock zag iets opvallends: “De wegberm is qua effect het meest verrassend. De berm zorgt niet alleen voor een buffer tussen verschillende wegdelen en een rustiger straatbeeld, maar kan ook bijdragen aan verkoeling en stressreductie van weggebruikers. Daarnaast bieden wegbermen een mogelijkheid om biodiversiteit te vergroten, als er ook aan verscheidenheid van planten wordt gedacht.”
Tip: Denk mee over het bermbeheer in je gemeente. Kan het maaien minder vaak? Kunnen de bermen bloemrijker worden gemaakt of natuurvriendelijker worden beheerd?
Groen levert veel op
De Gezond Groen Wijzer bundelt wetenschappelijke kennis over de effecten van groen op gezondheid en maakt die praktisch toepasbaar. Zo wordt zichtbaar wat een boom, geveltuin, wegberm of natuurgebied kan betekenen voor minder stress, meer bewegen, minder hitte of een gezondere leefomgeving. In veel gemeenten is het vechten om elke vierkante meter. Woningbouw, klimaat, biodiversiteit, gezondheid – alles vraagt ruimte. Juist daarom is het belangrijk om scherp te laten zien wat groen oplevert. Daar helpt de Gezond Groen Wijzer bij. Marcelle Lock: “De wens is dat het wordt gebruikt om de hoeveelheid groen in de leefomgeving te waarderen en te bewaren, en zo mogelijk te optimaliseren. Dat het een handvat biedt om aan te tonen dat groen in de leefomgeving belangrijk is.”
Zelf aan de slag met de Gezond Groen Wijzer
Ook als inwoner van een dorp of stad is de Gezond Groen Wijzer interessant. Zo kun je de inhoud gebruiken om:
- te ontdekken wat een boom, geveltuin, buurtparkje, natuurgebied of andere soort groen doet voor jouw gezondheid,
- ideeën voor je straat of buurt steviger te onderbouwen, bijvoorbeeld richting gemeente, woningcorporatie of VvE,
- met buren of een buurtcommissie plannen te maken voor meer groen met aantoonbare gezondheidsvoordelen.
De Gezond Groen Wijzer is gratis beschikbaar en te downloaden op de website van het RIVM.
Meer informatie
- Bekijk de Gezond Groen Wijzer.
- Vuistregels (Gezond) Groen.
- RIVM-rapport:Onderzoek naar mogelijkheden om de gezondheidsvoordelen van groen te kwantificeren (pdf: 1,9 MB).
Tekst: Mirjam Kroeze, Atlas Leefomgeving
Beeld: Gids Gezonde Leefomgeving; Pixabay; Atlas Leefomgeving