Natuurjournaal 15 november 2026

Bosuilen laten weer veelvuldig van zich horen: het is tijd om een partner aan te trekken en om bestaande partnerschappen te versterken voor het komende broedseizoen. Broedparen blijven in de meeste gevallen trouw aan hun nestplek en territorium, tenzij het nest verstoord is geraakt. Het spookachtige hoe-hoeoet van de mannetjes past helemaal bij deze schemertijd in november. Hoewel uilen het grootste deel van de dag stil en moeilijk te ontdekken zijn, kan je wel luisteren naar de alarmroepjes van andere vogels, zoals gaaien, vinken of mezen. Die houden helemáál niet van uilen in hun buurt. Niet dat zo'n uil zich daar ook maar iets van aantrekt – die blijft in de meeste gevallen stoïcijns voor zich uitkijken. Toegegeven, hij kan ook niet anders, want uilen kunnen hun ogen niet in hun oogkassen draaien zoals wij. 

Gaaien vliegen af en aan met eikels en hazelnoten, ze zijn druk bezig met het aanleggen van een wintervoorraad. Ze verzamelen er per vlucht een paar in hun keelzak en dan nog eentje in hun snavel. Tijdens de herfstmaanden schijnen ze zo wel een paar duizend eikels te verstoppen. Om het meeste daarvan terug te vinden, is nogal wat specifieke hersengymnastiek nodig. De hippocampus is bij gaaien daartoe anderhalf keer zo groot geworden, zodat hun geheugen hen niet in de steek zal laten. Omdat ze toch geregeld vergeten waar ze noten hebben verstopt en ze ook niet allemaal nodig zijn – met zo'n drieduizend items is ze dat vergeven – heeft zo'n kwart van de verzamelde noten de kans te ontkiemen. Zo helpen gaaien bij de verspreiding van eiken en hazelaars. Gelukkig vinden ze er meer dan genoeg terug om de winter mee door te komen. 

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Caroline Legg, Flickr; Piet Munsterman, Saxifraga