Op 'drollenwandeling' met vrijwilligers van het Wolvenmeldpunt

Sinds de terugkeer van de wolf in Nederland verzamelt het Wolvenmeldpunt van Zodion Zoogdieronderzoek Nederland waarnemingen van wolven om zo de ontwikkeling van de populatie te kunnen volgen. In de afgelopen jaren is het meldpunt uitgegroeid tot een groot landelijk netwerk van vrijwilligers, is er een digitaal meldsysteem waar iedereen kan aangeven waar er een wolf of wolvensporen zijn gezien, en wordt er uitgebreid DNA-onderzoek gedaan.

Hoe wolvenmonitoring in zijn werk gaat

In de basis omvat het Wolvenmeldpunt twee vormen van monitoring: actieve monitoring door middel van sporen-, camera- en drollenonderzoek, en passieve monitoring door het bijhouden van wolvenwaarnemingen. Waar het in 2015 begon met één wolf, zijn er inmiddels meerdere roedels in Nederland en zijn ze zich verder aan het verspreiden. De populatie moet goed in de gaten worden gehouden om de verspreiding en ontwikkeling te kunnen onderzoeken. Er komen dagelijks vele meldingen binnen van mensen die mogelijk een wolf hebben gezien en wolven bewegen zich continu door het landschap. Om de wolf in heel Nederland te kunnen onderzoeken, werken we samen met een betrouwbare groep vrijwilligers die de wolventerritoria in de gaten houdt en ons ondersteunt met het beoordelen van de vele meldingen. 

Alex en Annette Hagenbeek draaien al jaren mee als vrijwilligers bij het Wolvenmeldpunt. Vroeger wilden ze allebei de natuursector in, maar door gebrek aan werkgelegenheid hebben ze uiteindelijk voor de sociale sector gekozen. Door middel van fotografie en vrijwilligerswerk dragen ze nu hun steentje bij aan de natuur. Ze zijn bevlogen ambassadeurs voor zowel de wolf als het meldpunt en vormen een dubbel paar ogen in het veld. Ze vertellen graag meer over hun ervaringen en wat hen drijft en motiveert:

“Als vrijwillige fotografen bij Staatsbosbeheer hebben we voor het eerst een wolf op de foto kunnen zetten. Het was in de tijd dat er nog maar net wolven in Nederland waren. Via dit werk ontmoetten we vrijwilligers van het Wolvenmeldpunt. Van het een kwam het ander en zo zijn we begonnen als vrijwilligers bij Zodion en het Wolvenmeldpunt", aldus Annette. 

Gezonde spanning bij het speuren

"We zijn graag buiten en vinden het mooi om de natuur dicht bij huis op te zoeken. In Nederland denken sommigen dat er geen ruimte is voor de natuur. Maar dieren passen zich aan, en in een rondje door de wijk vinden wij soms al 35 soorten. Wij houden wel van de gezonde spanning van wat je allemaal kan tegenkomen in je omgeving. Voor het vrijwilligerswerk gaan we één keer per week op ‘drollenwandeling’. We kiezen een gebied en gaan dan actief op zoek naar wolvendrollen. Als we een verse drol vinden, bemonsteren we deze voor DNA en sturen we dat op voor analyse. Op deze manier hebben we al een aantal keer bijgedragen aan het ontdekken van een nieuwe wolf of wolvenkoppel in de regio", zegt Alex.

Annette: "Daarnaast controleren we elke 3 weken de cameravallen in het gebied. Door niet wekelijks te gaan, verstoren we de dieren zo min mogelijk. Uit de camera’s kunnen wel honderden foto’s komen, van mensen, wilde dieren zoals herten en zwijnen, en hopelijk de wolf. Soms vind je wekenlang niets op de camera, maar op het moment dat je de camera wilt gaan verplaatsen heb je een wolf vol in beeld. Het is elke keer een verrassing, maar zo bijzonder om te zien hoe wolven zich gedragen. Zo hebben we op camera vastgelegd hoe een wolf rustig naar een bosuil aan het luisteren is, hoe welpen worden gevoerd en dat een wolf voor de camera plast en er later een zwijn doorheen rolt. Sommigen zeggen dat het geluk is, maar je hebt vooral heel veel geduld en inzet nodig."

Met elkaar in gesprek

Annette: "Vrijwilligerswerk voor wolven is ingewikkeld. Er is veel weerstand en negativiteit. We hebben vaak meegemaakt dat iemand die wél open staat voor oplossingen, alleen maar boze reacties en bedreigingen van anderen krijgt. Wanneer wij in het veld drollen aan het zoeken of bemonsteren zijn, krijgen we vaak vragen en we gaan dan graag met mensen in gesprek. We leggen uit wat we aan het doen zijn, vertellen over wolven en het belang van onderzoek. Eerst vinden mensen het spannend als ze horen dat er wolven rondlopen. Maar door in gesprek te gaan kunnen we ongerustheid wegnemen. Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn, maar je hoeft ook geen hekel aan elkaar te hebben. We zijn er van overtuigd dat zolang je open met elkaar in gesprek gaat, de deur op een kier kan staan."

Klinisch kijken

Alex: "Het valideren van wolvenmeldingen is een nieuwe uitdaging, waarbij we veel klinischer naar de beelden moeten kijken. Zo kijk je naar de vachtkleur, buiklijn en verhouding van kop en oren om te bepalen of het een wolf kan zijn, maar zijn er ook voorwaarden dat bepaalde benodigde kenmerken wel daadwerkelijk in beeld moeten zijn. Als de poten of de staart bijvoorbeeld niet op de foto of video staan, kunnen we niet met zekerheid zeggen of het een wolf is of niet."

We willen graag blijven leren en nieuwe dingen meemaken. We vinden het belangrijk om van dienst te kunnen zijn, om de natuur rust en ruimte te geven. Door het vrijwilligerswerk bij het Wolvenmeldpunt kunnen we dit waarmaken en dragen we bij aan een leefbare planeet en aandacht voor de natuur”, vertelt Annette.

Jaar van de Vrijwilliger

De Verenigde Naties heeft 2026 uitgeroepen tot het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger. Vrijwilligers zijn van groot belang, ook bij Zodion Zoogdieronderzoek Nederland. Zo divers als zoogdieren en zoogdieronderzoek zijn, zo divers zijn ook onze vrijwilligers. Dit jaar zetten we een aantal vrijwilligers in de spotlight. Lees bijvoorbeeld meer over onze NEM-VTT-vrijwilligers (Meetprogramma Vleermuis Transecttellingen).

Tekst: Marloes Leeflang, Zodion Zoogdieronderzoek Nederland
Beeld: Alex en Annette Hagenbeek