Nature Today

Recordaantal teken gevangen in 2013

De Natuurkalender
6-APR-2014 - In 2013 werden op 11 vaste locaties in Nederland in totaal 16.500 teken gevangen. Over de afgelopen 7 jaar neemt het jaarlijks aantal gevangen teken toe, met in 2013 het hoogste aantal sinds 2006. Via Tekenradar.nl werden bijna 9.000 tekenbeten gemeld en werden 1.500 teken naar het RIVM opgestuurd. Daarvan bleek 20 procent de Borrelia-bacterie bij zich te dragen. Twee procent van de mensen die een teek opstuurden kreeg de ziekte van Lyme.
Deel deze pagina

Bericht uitgegeven door Wageningen University en het RIVM [land] op [publicatiedatum]

In 2013 werden op 11 vaste locaties in Nederland in totaal 16.500 teken gevangen. Over de afgelopen 7 jaar neemt het jaarlijks aantal gevangen teken toe, met in 2013 het hoogste aantal sinds 2006. Via Tekenradar.nl werden bijna 9.000 tekenbeten gemeld en werden 1.500 teken naar het RIVM opgestuurd. Daarvan bleek 20 procent de Borrelia-bacterie bij zich te dragen. Twee procent van de mensen die een teek opstuurden kreeg de ziekte van Lyme.

Teken vangen (foto: Arnold van Vliet)In het kader van het Natuurkalenderonderzoek van Wageningen University vangen 11 groepen vrijwilligers sinds de zomer van 2006 maandelijks teken op vaste locaties van 200 vierkante meter in natuurgebieden verspreid door heel Nederland. In 2013 werd een recordaantal van 16.500 teken gevangen. Dat is 64 procent meer dan het gemiddelde over de voorgaande zes jaren. Het aantal larven lag met 12.000 66 procent hoger dan voorgaande jaren en het aantal nimfen met ruim 4.000 66 procent hoger. Het aantal volwassen teken lag met bijna 400 teken vrijwel op het gemiddelde.

Het aantal gevangen teken in 2013 verschilde behoorlijk tussen de locaties waarbij op alle locaties een grote seizoendynamiek zichtbaar is die vergelijkbaar is met voorgaande jaren. De 11 locaties samen laten gemiddeld over de afgelopen zeven jaar een duidelijke toename te zien in het aantal teken dat gevangen wordt. Het is echter niet zo dat op alle afzonderlijke locaties het aantal gevangen teken toeneemt. Op vijf van de elf locaties is er wel een statistisch significante toename zichtbaar. Op alle onderzochte locaties werden met Borrelia-geïnfecteerde teken gevonden.

Figuur 1: Verloop van het jaarlijks aantal gevangen teken (larven, nimfen en volwassen) gemiddeld over de 11 vanglocaties in Nederland (bron: Wageningen University)

2 procent van tekenbeten leidt tot ziekte van Lyme
In het afgelopen jaar zijn er via Tekenradar.nl, een initiatief van Wageningen University en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, bijna 9.000 tekenbeten gemeld. Dat waren er 25 procent meer dan het jaar ervoor. Dit aantal past bij het recordaantal teken dat in 2013 gevangen is, maar kan ook komen door de gestegen bekendheid van Tekenradar.nl. Van de in totaal ruim 16.000 tekenbeetmeldingen in 2012 en 2013 hebben we een tekenbeetdichtheidkaart gemaakt (zie Figuur 2). De hoogste tekenbeetdichtheid werd gemeld vanaf de Utrechtse Heuvelrug, de Veluwe, het Noord-Hollandse duingebied en op de grens van Groningen en Drenthe onder het Paterswoldsemeer. Per provincie werden over 2012 en 2013 de meeste tekenbeten gemeld in de provincie Gelderland (3.000), gevolgd door Noord-Holland (1.600), Noord-Brabant (1.400), Utrecht en Overijssel (beide 1.150), Drenthe (1.050) en Zuid-Holland (1.000). Bij 1.500 meldingen in 2013 werd er ook een teek opgestuurd. Van deze opgestuurde teken bleek 20 procent de Borrelia-bacterie bij zich te dragen. Doordat we deelnemers gedurende een langere tijd volgen hebben we kunnen vaststellen dat 2 procent van de mensen die een tekenbeet opliepen ook de ziekte van Lyme kreeg. Vorig jaar was dit nog 2,7 procent maar na een validatie van de meldingen is dit percentage bijgesteld. De gemiddelde leeftijd van de mensen die een tekenbeet meldden was 42 jaar.

Figuur 2: Dichtheid van tekenbeetmeldingen gemeld via Tekenradar.nl in 2012 en 2013 (bron: Tekenradar.nl)

Effect preventieve eenmalige dosis antibiotica
Het afgelopen jaar is het Tekenradaronderzoek uitgebreid met een studie naar het effect van een preventieve eenmalige dosis antibiotica binnen drie dagen na het oplopen van een tekenbeet. Aan deze studie doen inmiddels meer dan 1.000 mensen mee. Het is nog te vroeg om te kunnen zeggen of het preventief innemen van antibiotica ook de kans op het oplopen van de ziekte van Lyme vermindert. Het onderzoek loopt nog 2 jaar door en we hopen dat nog 1.500 mensen mee zullen doen aan het onderzoek en een tekenbeet melden op Tekenradar.nl.

Tekst: Wageningen University en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Foto: Arnold van Vliet
Grafiek en kaart: Wageningen University en RIVM

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen