Naar een ‘Wereld Vlinder Index’

Dat is de boodschap van een team internationale experts onder leiding van het UK Centre for Ecology & Hydrology (UKCEH), die een ‘Wereld Vlinder Index’ hebben berekend. Deze kan als voorbeeld dienen voor indexen van populatietrends van andere soortgroepen. UKCEH‑ecoloog professor David Roy, senior auteur van de studie, licht toe: “Er zijn monitoringgegevens beschikbaar voor slechts ongeveer 5 procent van de vlinders wereldwijd en voor rond 1 procent van alle insecten. Dit maakt het buitengewoon moeilijk om betrouwbaar vast te stellen hoe soorten ervoor staan. Als wellicht de meest populaire groep insecten hopen we dat de ontwikkeling van indexen voor vlinders het publieke én politieke belang in biodiversiteitsmonitoring zal stimuleren en zal leiden tot maatregelen die leefgebieden behouden en verbeteren ter ondersteuning van soorten.”

Vlinders vervullen ecologisch belangrijke rollen binnen de voedselketen en als bestuivers. Ze zijn gevoelig voor veranderingen in het milieu en vormen daardoor een belangrijke indicator voor de gezondheid van het landschap. Daarnaast benadrukken de auteurs dat deze, door velen gewaardeerde, soortgroep veel potentieel heeft om het publiek te betrekken en politieke aandacht te genereren voor het behoud van insectensoorten. Meer dan vijftig wetenschappers uit drieëntwintig landen droegen bij aan het perspectievenartikel in het tijdschrift Conservation Letters. Zij verzamelden 45.492 populatietijdreeksen van 1.055 vlindersoorten uit de periode 1990 tot en met 2023, afkomstig van 3.636 locaties in 37 landen. Hun berekeningen zijn gebaseerd op de Living Planet Index, een toonaangevende indicator die gegevens over de abundantie van vogel-, amfibie-, reptiel-, vis- en zoogdiersoorten samenvoegt om schattingen te geven van veranderingen in biodiversiteit door de tijd.

Ondanks dat vlinders waarschijnlijk de best onderzochte groep zijn onder de insecten zijn de trends zeer onzeker vanwege te weinig gegevens. De studie rapporteert wereldwijd een gemiddelde afname van 24 procent over een periode van 25 jaar, met een veel sterkere daling van 63 procent voor vlinders in Noord‑Amerika.

Het onderzoek werd gedeeltelijk ondersteund door het INSPIRE‑project, gefinancierd door de Aberdeen Group Charitable Trust, en door de Natural Environment Research Council via het National Capability Global Challenges‑programma van UKCEH.

Meer informatie

• Artikel Addressing Gaps in Butterfly Population Monitoring to Catalyze Global Insect Conservation, verschenen in Conservation Letters. 

Tekst: UK Centre for Ecology & Hydrology
Beeld: Kars Veling (leadfoto: Woodland skipper (Ochlodes sylvanoides), Utah, VS)