Middelste bonte specht

Natuurjournaal 1 mei 2026

Nature Today
1-MEI-2026 - Middelste bonte specht rukt op en gewone smeerwortel is pitstop voor langtongige hommels.

Sinds 1995 is er een toename in aantallen van de middelste bonte specht. In 1995 waren er nog maar negen broedparen bekend, in Zuid-Limburg en Twente. Nu is er een gestage opmars naar noord en west gaande en zit het aantal broedparen inmiddels ergens tussen de 2000 en 2400. Dit komt vooral doordat onze bossen ouder worden, want dat is precies wat ze zoeken. Middelste bonte spechten kan je tegenwoordig dus veelal aantreffen in oudere bosbestanden. Als je een ‘gaaienroep’ hoort, let dan goed op. Het zou weleens een specht kunnen zijn. Mibo’s hebben een knalrode pet en een roze 'broek' of anaalstreek, het kan niet missen!

Vogelaars houden van afkortingen. Wie kent het 'kbv'tje' – of kbkv'tje, mag je zelf raden waar de tweede 'k' voor staat – voor alle ondefinieerbare kleine, bruine vogeltjes? Zo is er ook de 'mibo' voor middelste bonte specht. Zie of hoor je er vandaag toevallig eentje, dan krijgt de term vrijmibo weer een nieuwe betekenis.

Kijk eens of je de geboorde gaatjes kunt ontdekken in de bloemen van gewone smeerwortel. Ze hebben vaak bruine randjes

Gewone smeerwortel heeft geneeskracht. Zoals al uit de naam af te leiden is, smeer je de wortel gewoon op de aangedane plek. Ook uit het tweede deel van de wetenschappelijke naam (Symphytum officinale) blijkt dat de plant, onder andere verwerkt in zalven, vroeger in de apotheek werd verkocht. De stoffen in de verse penwortel zouden helpen om gewrichten soepel te houden en pijn te verzachten. Maar wacht nog even met je wandelknie insmeren: in gewone smeerwortel zitten ook stoffen die voor ons lijf – waaronder de lever – zeer schadelijk zijn. Laat de plant liever staan voor hommels met lange tongen, die bij de nectar onderin de bloemen kunnen. Niet dat insecten met korte tongen door de diepe bloemen worden afgeschrikt: zij stelen nectar door onderin de kroonbuis een gat te boren.

Tekst en beeld: Mike Hirschler, IVN Deventer en Karen Bosma, Nature Today