Geef broedende vogels de ruimte: een kleine omweg helpt al
Vogelbescherming Nederland
29-APR-2026 - Met de start van het broedseizoen laten veel vogels zich nadrukkelijker zien én horen. In deze periode komen elk jaar weer verhalen bovendrijven over vogelsoorten die als ‘lastig’ worden bestempeld, doordat zij hun nest en jongen fel verdedigen. Vogelbescherming Nederland roept op tot begrip. Wie wil niet het beste voor zijn of haar kroost?
Vogelbescherming Nederland adviseert vooral om gepaste afstand te houden van vogels in de broedtijd. Een kleine omweg is vrijwel altijd mogelijk. Tijdens de broedtijd weten vogels, die wandelaars bij hun nest willen weghouden, vrijwel elkaar jaar weer het nieuws te halen. Vaak gaat het om buizerds, oehoes of knobbelzwanen. Doordat de mens steeds meer ruimte in beslag neemt, zijn dit soort mens-dierconfrontaties bijna niet meer weg te denken.
Toename in stedelijk gebied
De toename van de aantallen vogels in het stedelijk gebied kan men als overlast ervaren. Dat komt omdat vogels, zoals zilvermeeuwen en scholeksters, minder natuurlijke leefgebieden hebben en daardoor hun heil zoeken in de stad. Hier vinden ze voedsel en broedplekken. Klimaatverandering beïnvloedt daarnaast de timing van het broedseizoen. Vogels kunnen door stijgende temperaturen eerder beginnen met broeden, waardoor het beschermende gedrag eerder in het voorjaar kan plaatsvinden.
Het verschijnsel heeft alles te maken met het beschermende gedrag van vogels tijdens de broedtijd, die meestal tot ongeveer augustus duurt. Sommige vogelsoorten, zoals meeuwen en ganzen, kunnen luidruchtig zijn of zelfs schijnaanvallen uitvoeren wanneer mensen te dicht bij hun nest komen. Zwanen beschermen hun kroost door te sissen en met hun vleugels te slaan. Dit gedrag is een natuurlijke reactie. Het is bijna nooit gevaarlijk, maar kan wel als intimiderend worden gezien. Ook kleinere vogels kunnen aanvallen. Zij doen dit meestal door, op een andere plek dan waar het nest zich bevindt, wild rond te fladderen. Dit dient als een afleidingsmanoeuvre.
“Het beschermen van de jongen is een natuurlijk gedrag van vogels”, aldus Timo Roeke van Vogelbescherming Nederland. “Door afstand te bewaren, waarschuwingssignalen te respecteren en tijdelijk een kleine omweg te nemen, kunnen we hier eenvoudig rekening mee houden.”

Afstand bewaren
Wie zich in de buurt van broedende vogels begeeft, kan zichzelf beschermen met een pet of paraplu bij overvliegende vogels. Het zwaaien met de armen kan ook helpen. Oogcontact kan voor een buizend intimiderend overkomen – de roofvogel zal dan eerder wegvliegen dan aanvallen. Daarnaast is het belangrijk om honden in natuurgebieden aangelijnd te houden. De oplossing is in ieder geval niet om vogels te verjagen, want het verstoren van broedende vogels in Nederland is strikt verboden. Door rekening te houden met broedende vogels en hun jongen, kan overlast worden beperkt. Zo krijgen jonge vogels de kans om op te groeien.
Tekst: Vogelbescherming Nederland
Beeld: Jelle de Jong (leadfoto: knobbelzwaan met jongen); Ad Sprang
Beeld: Jelle de Jong (leadfoto: knobbelzwaan met jongen); Ad Sprang
