Schaatsenrijder is Waterdiertje van het Jaar 2026

De schaatsenrijder is uitgeroepen tot het 'Waterdiertje van het Jaar'. Wetenschappers roepen alle Nederlanders op om onderzoek te doen aan waterleven in hun buurt. De waarnemingen van schaatsenrijders en andere waterdiertjes leveren waardevolle gegevens op voor onderzoekers en waterbeheerders en dragen bij aan een betere bescherming van het waterleven. Ook levert dit inzicht in de waterkwaliteit van allerlei kleine wateren, die anders niet bekeken worden.

"We zijn vooral benieuwd bij welk type oevers schaatsenrijders het beste gedijen", zegt Edwin Peeters, wetenschapper bij Wageningen University & Research (WUR). Anders dan veel andere waterdiertjes brengen schaatsenrijders namelijk een deel van het jaar buiten het water door. In de winter verlaten ze het water en zoeken ze beschutting langs de oever, tussen riet en andere oeverplanten. Peeters: "Dat maakt de inrichting van de waterkant extra belangrijk. Daarnaast willen we beter in kaart brengen waar schaatsenrijders in Nederland voorkomen."

Herken alle diertjes met hulp van AI 

Iedereen kan vanaf nu zelf aan de slag met het vinden en doorgeven van schaatsenrijders en andere waterdiertjes. Op Waterdiertjes.nl is dat eenvoudig: de nieuwe AI-herkenning helpt bij het bepalen van de soort. Gemaakte foto’s worden automatisch doorgestuurd naar Waarneming.nl, waar experts ze beoordelen en opnemen in landelijke statistieken.

Samen op zoek tijdens de IVN Slootjesdagen

Wie liever samen op pad gaat of begeleiding wil, kan meedoen aan de jaarlijkse IVN Slootjesdagen, die in 2026 plaatsvinden van 5 tot en met 7 juni. IVN-afdelingen organiseren, verspreid door heel Nederland, activiteiten langs de waterkant. Jong en oud kunnen, onder begeleiding van IVN-gidsen, aan de slag met slootjesonderzoek. Met schepnetten, waterbak, loeppot, zoekkaarten en de website Waterdiertjes.nl ontdekken deelnemers welke dieren er in en rond het water leven en geven zij hun waarnemingen direct door. De Slootjesdagen worden dit jaar voor de twaalfde keer georganiseerd, met activiteiten op zo'n honderd locaties. Elk jaar doen er meer dan duizend mensen mee.

Hoe herken je een schaatsenrijder?

• Het is een oppervlaktewants: de soort leeft niet ín, maar op het wateroppervlak.
• Heeft een langwerpig lichaam en opvallend lange poten.
• De poten zijn waterafstotend, waardoor het dier over het water ‘schaatst’.
• Komt veel voor op sloten, vijvers en langzaam stromend water.
• Jaagt op kleine insecten die op het water terechtkomen.

Over Waterdiertjes.nl

Waterdiertjes.nl is een interactief citizen science-platform, dat mensen helpt om zelf de waterkwaliteit in hun eigen omgeving te onderzoeken aan de hand van klein waterleven. Door het waterleven te herkennen en te registreren, dragen deelnemers direct bij aan wetenschappelijk onderzoek én krijgen ze inzicht in de gezondheid van sloten, vijvers en plassen. Zo verbindt Waterdiertjes.nl educatie, natuurbeleving en data voor beter waterbeheer.

In Waterdiertjes.nl werken samen: GLOBE Nederland, Wageningen University & Research, het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), IVN Natuureducatie, Waterschap Brabantse Delta, TAUW,  EIS-Kenniscentrum Insecten, Good City Sense, De Vlinderstichting, Waarneming.nl, Naturalis Biodiversity Center, Drents Overijsselse Delta, Waterschap Limburg, Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden, Rijkswaterstaat, Unie van Waterschappen, Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Waterschap Hollandse Delta, Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, Nationale Databank Flora en Fauna & STOWA.

Meer informatie

• Download de flyer over de schaatsenrijder (pdf: 5,3 MB).

Tekst: IVN, Waterdiertjes.nl, NIOO-KNAW