3-JUN-2026 - Paddenstoelen horen bij de herfst als Jip bij Janneke en yin bij yang, het een is er niet zonder het andere. Gelukkig voor paddenstoelenliefhebbers zijn er ook soorten paddenstoelen die zich daar niet helemaal aan houden en ook in andere jaargetijden dan de herfst zichtbaar zijn. De start van de zomer luidt ook de start van het paddenstoelenseizoen in, als het tenminste af en toe wil regenen.

In dit droge voorjaar hadden de echte voorjaars-plaatjeszwammen, zoals Voorjaarssatijnzwammen en Voorjaarspronkridder, het moeilijk. Ze zijn maar mondjesmaat gemeld. Mei was een goede maand voor roesten en meeldauwen, waarover we al eerder berichtten op Nature Today. Met de eerste regens van afgelopen week komen ook de eerste zomerpaddenstoelen tevoorschijn.

Een strategie van zomerpaddenstoelen is ’s ochtends vroeg snel verschijnen, sporen vormen, en verdwijnen als de zon te heet wordt. Diverse soorten inktzwammetjes voltooien deze cyclus binnen een paar uur. Tere kleinoden zijn het met, als je goed kijkt, heel fijne haartjes of vezeltjes op hoed of steel. Je vindt ze in het gras, of op rottend organisch materiaal of houtsnippers. Ze leven van dood organisch materiaal. Andere soorten, die op soortgelijke plekken kunnen groeien, zoals franjehoeden en vlekplaten, houden het iets langer vol. Grotere afbrekers zijn er ook: het begin van de zomer is een goede tijd voor champignons en Grote stinkzwam.

Linksboven, v.l.n.r.: Gewone heksenboleet, Roodbruine slanke amaniet, Vezelkop. Onder, v.l.n.r.: Inktzwammetjes, Hanenkam

Maar ook paddenstoelen met een andere levenswijze komen tevoorschijn. De eerste meldingen van de Gewone heksenboleet zijn al gedaan. Dit is een kloeke paddenstoel met rode poriën en geel vlees, die bij doorsnijden in een keer diep indigoblauw verkleurt. Ook andere boleten, zoals de Gele ringboleet die bij Lariks groeit, worden al gezien. In tuinen en parken kun je diverse fluweelboleten verwachten. Gelijktijdig met de boleten verschijnen ook de eerste amanieten, zoals de Parelamaniet, en de Hanenkam, die dit jaar op 16 mei voor het eerst is gemeld. Minder opvallend zijn vezelkoppen, kleiner en met grijsbruine hoedjes. Al deze paddenstoelen zijn symbionten die samenleven met bomen. Best opvallend dat ze nu al verschijnen, want de bomen hebben nog niet veel suikers kunnen aanmaken om uit te ruilen tegen andere voedingsstoffen.

Schubbig veenmostrechtertje in een laagveengebied, tussen het veenmos

Bovengenoemde soorten kun je op verschillende locaties tegenkomen. De meeste komen verspreid in het land voor in lanen, parken, tuinen en bossen, waar je ook later, in de herfst, nog veel soorten kunt tegenkomen. Maar voor één habitat is de zomer de beste tijd voor paddenstoelen, en dat zijn de kwetsbare veengebieden. Voordat de waterstand in de herfst te hoog wordt, moeten de paddenstoelen gevormd worden en kans krijgen om hun sporen te verspreiden. Voor deze beperkte, maar bijzondere groep soorten breekt nu het goede seizoen aan. 

Tekst: Inge Somhorst, Paddenstoelenonderzoek Nederland
Beeld: Ronald Morsink, Paddenstoelenonderzoek Nederland