Natuurjournaal 8 augustus 2026

Gelukkig hoef je niet per se naar een heidegebied om heidelibellen te zien. Van de meerdere soorten heidelibellen die er in Nederland voorkomen, doet vooral de zwarte heidelibel zijn naam eer aan. Soorten als de steenrode heidelibel vliegen ook in andere gebieden en zijn algemeen. Het is niet de enige roodbruin gekleurde heidelibel in ons land, verwarring ligt op de loer. Bovendien is de naam ook wat kleur betreft misleidend: de vrouwtjes zijn nooit rood, maar gelig tot bruin gekleurd. De kleur is eigenlijk niet van belang voor de herkenning. Steenrode heidelibellen zijn te herkennen aan hun ‘hangsnor’: het zwarte streepje op het voorhoofd, tussen de ogen, dat langs de oogranden naar beneden loopt. Goed, je moet er wat fantasie voor hebben – en een geduldig stilzittende libel treffen – maar als je er eenmaal op let, kijk je zo door de vermomming heen.

De meeste houtpantserjuffers vliegen in augustus en begin september. Waar andere pantserjuffers zich tussen grassen, zeggen en biezen ophouden, zijn houtpantserjuffers meestal in struiken en bomen te vinden. Het zijn slanke juffertjes met een glanzend metaalgroen tot koperkleurig pantser. De kleuren zijn een samenspel tussen pigment, lichtreflectie en irisatie. Afhankelijk van de kijkhoek verandert de juffer van kleur, omdat licht door kristalletjes in het pantser wordt gereflecteerd en verstrooid. Die truc dient zowel als camouflage tegen natuurlijke vijanden als een signaalfunctie voor rivalen en potentiële partners. Ook de vleugels zijn sterk iriserend. Mannetjes gebruiken dat in hun voordeel in territoriale disputen.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Rudmer Zwerver, Saxifraga; Jasper Klapwijk