Bloeiende hei met atalanta - primair

Relax en tel flex: vlinders op de heide

De Vlinderstichting
17-AUG-2026 - Augustus is hét moment waarop veel mensen naar de heide gaan. Geen wonder, want met normaliter prachtige paarse velden is het een heerlijke plek om te wandelen en te genieten van de natuur. Wie op pad gaat naar de heide, kan er nu verschillende vlinders tegenkomen. En als je toch aan de wandel gaat, doe dan meteen een flextelling.

De heide herbergt een paar typische soorten dagvlinders. De heivlinder is er zo een. Deze vlinder vliegt van eind juni tot begin september in één generatie. Augustus is dé tijd voor deze soort. Je vindt de heivlinder op droge heide, droge heischrale graslanden, stuifzanden en open duinen. Hoewel het een typische soort van de heide is, zul je hem niet snel vinden in uitgestrekte paarse heidevelden. Hij heeft namelijk een voorkeur voor een open en afwisselend landschap met kale plekken, grazige stukjes en hier en daar een boom of struik.

Ook 'gewone' soorten als de kleine vos vind je op de heide als die veel nectar levert

Ook de kommavlinder is een typische soort van de heide. Dit kleine, gevlekte dikkopje leeft in droge, schrale en open graslanden, duinen en gevarieerde heide en vliegt van midden juli tot eind augustus. De kommavlinder komt minder verspreid voor dan de heivlinder en is zeldzaam in Nederland. Het is een dorstige vlinder: als je er een ziet, zit hij meestal op bloemen nectar te drinken.

Ook algemene soorten profiteren

Naast heivlinder en kommavlinder zijn er wat meer algemene soorten dagvlinders op de heide te vinden. De kleine vuurvlinder leeft in vrij open en meestal droge gebieden en voelt zich ook thuis op de heide. Hetzelfde geldt voor het boomblauwtje. Deze graag geziene tuingast maakt dankbaar gebruik van het nectaraanbod op de heide. Daarnaast gebruikt het boomblauwtje, naast de bekende klimop en grote kattenstaart, ook struikhei als waardplant. HIerop leven de rupsen.

Twee typische heidevlinders: kommavlinder (links) en heivlinder (rechts)

Heide als belangrijke nectarbron

Op een mooie, gevarieerde heide zijn ook andere bloeiende planten, zoals hier zandblauwtje, waarop een kleine vuurvlinder drinktGoed bloeiende heide heeft een belangrijke functie als nectarbron. Er zijn dan ook nog veel meer soorten dagvlinders te vinden, zoals de trekvlinders distelvlinder en de atalanta. Hoe het dit jaar gesteld is met het nectaraanbod op de heide, blijft door de aanhoudende droogte nog spannend. Door langdurige verdroging kunnen heideplanten (veel) minder nectar leveren en zelfs afsterven. Dat geldt ook voor andere bloeiende plantensoorten die nectar leveren. Welk effect dit heeft op de vlinders van de heide, is afwachten.

Flextellen

Geef jouw waarnemingen van vlinders op de heide – of elders – door met een flextelling. Hiermee help je inzichtelijk te maken welke vlinders er voorkomen en in welke aantallen. Zo kunnen we op korte en lange termijn volgen hoe het met de vlinders in ons land gaat. Deze gegevens helpen bij het maken van beleid en het uitvoeren van beheermaatregelen. Flextellen kun je overal en altijd doen. Het maakt niet uit waar of hoe lang je telt. Meedoen is simpel: download de app, meld je aan en ga op pad!

Tekst: Marjelle Molenaar, De Vlinderstichting
Beeld: Marjelle Molenaar; Chris van Swaay; Kars Veling