Nature Today

Essenziekte duikt massaal op in België

26-JAN-2012 - Sinds 2010 worden op verschillende plaatsen in België Gewone essen ziek. De bladeren aan de toppen van de twijgen sterven vroegtijdig af, een- en tweejarige twijgen kleuren geel tot zwart en de stam vertoont zwarte ovale plekken en littekens. Deze ziektesymptomen zijn toe te schrijven aan een invasieve schimmel die vermoedelijk via Oost-Europa zijn weg vond tot hier.
Deel deze pagina

Bericht uitgegeven door Natuurpunt Beheer [land] op [publicatiedatum]

Sinds 2010 worden op verschillende plaatsen in België Gewone essen ziek. De bladeren aan de toppen van de twijgen sterven vroegtijdig af,  een- en tweejarige twijgen kleuren geel tot zwart en de stam vertoont zwarte ovale plekken en littekens. Deze ziektesymptomen zijn toe te schrijven aan een invasieve schimmel die vermoedelijk via Oost-Europa zijn weg vond tot hier.

De essenziekte kenmerkt zich o.a. door littekens op de stam (foto: Wim Sauwens)De eerste officiële vaststelling van de schimmel Chalara fraxinea in het Vlaamse Gewest dateert uit het najaar van 2010, toen de ziekte werd aangetoond in een jonge aanplanting van Gewone es (Fraxinus excelsior) in Schorisse (Oost-Vlaanderen). Korte tijd later konden eerder vastgestelde symptomen in een essenbestand in Liedekerke (Vlaams-Brabant) ook aan deze infectie toegeschreven worden. Uit nader onderzoek van de aangetaste bomen op deze locatie bleek dat de ziekte hier al in 2007 aanwezig was. Dat de ziekte minder dan een jaar na de eerste waarneming reeds in alle Vlaamse provincies
voorkomt, wijst erop dat de ziekte vermoedelijk al enkele jaren aanwezig is, eerder dan dat de schimmel zich razendsnel heeft verspreid. 

De levenscyclus van de schimmel is tot op heden niet volledig gekend. Genetisch onderzoek uit Zwitserland wees uit dat een mutatie van het Essenvlieskelkje(Hymenoscyphus albidus), een vrij algemeen voorkomende zakjeszwam, verantwoordelijk zou zijn voor de verspreiding van de essenziekte. Dat verklaart ook waarom de ziekte niet eerder in België opdook, ondanks de algemene aanwezigheid van het Essenvlieskelkje. De ziekteverwekker bestaat uit schimmeldraden, die de takken van vooral jonge bomen door verstopping van de houtvaten doen afsterven. Jonge bomen zijn dan ook extra gevoelig voor de aantasting. Mogelijk worden ook bomen op slechte standplaatsen (bijvoorbeeld te nat) sneller ziek.

Vooral jonge essen op waterrijke gronden zijn vatbaar voor de essenziekte (foto: Wim Sauwens)Aangezien de essenziekte zich in een korte tijdsspanne over heel Vlaanderen verspreidde, is er een reëel risico op grootschalige aantastingen van essenbossen. Het aanplanten van Gewone es wordt in 2012 dan ook ten sterkste afgeraden. De kans op een gedeeltelijk afsterven van de aanplant is groot en er is via aanplanten een risico op verdere verspreiding van de schimmel. Tot er meer gekend is over het ziekteverloop en de verspreiding van de ziekte, zijn natuurlijke verjonging en eventueel het zaaien van es (met zaad van bomen uit de buurt) goede alternatieven voor geschikte standplaatsen. Via deze methode kunnen nieuwe aanplanten eveneens (gedeeltelijk) ziek worden, maar de ziekte wordt op die manier niet actief verspreid.

Locaties van aangetaste essen kunnen gemeld worden op www.waarnemingen.be of via het diagnosecentrum bomen van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek.

Meer informatie over de essenziekte kan je terugvinden op Forêt Wallonne (in het Frans), de website van het INBO of op natuurbericht.nl.

Tekst en foto's: Wim Sauwens, Natuurpunt Beheer 

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen