Nature Today

Vroeger vliegen loont voor vlinders

29-APR-2011 - Het voorjaar van 2011 was tot nu toe prachtig: veel mooi en warm weer. En dit is niet het enige jaar dat warm verloopt: ons klimaat wordt warmer. Vlinders kunnen op deze opwarming reageren door vroeger te gaan vliegen. En dat blijkt een strategie die zich loont.
Deel deze pagina

Bericht uitgegeven door De Vlinderstichting op [publicatiedatum]

Het voorjaar van 2011 was tot nu toe prachtig: veel mooi en warm weer. En dit is niet het enige jaar dat warm verloopt: ons klimaat wordt warmer. Vlinders kunnen op deze opwarming reageren door vroeger te gaan vliegen. En dat blijkt een strategie die zich loont.

Een winnaar: vroeger vliegen en toegenomen, het oranjetipje, een popoverwinteraar (foto: Chris van Swaay)De grafiek laat dit zien: soorten die vroeger zijn gaan vliegen staan links, soorten die later zijn gaan vliegen rechts. Op de verticale as staat de populatietrend: hoe beter, hoe hoger. Alle soorten die vooruit gaan zijn vroeger gaan vliegen, en alle soorten die later zijn gaan vliegen gaan achteruit: vroeger vliegen loont.

Maar waarom gaan dan niet alle soorten vroeger vliegen? Dit hangt samen met het stadium van overwinteren. Vlinders die als volwassen vlinder of als pop overwinteren kunnen in het voorjaar optimaal gebruik maken van het mooie weer en vroeg gaan vliegen. Maar voor soorten die als kleine rups of ei overwinterd hebben ligt de situatie heel anders: die moeten nog een hele tijd eten.

Vroeger vliegen loont. Soorten die vroeger zijn gaan vliegen staan links, soorten die later zijn gaan vliegen rechts. Op de verticale as staat de populatietrend: hoe beter, hoe hoger. Alle soorten die vooruit gaan zijn vroeger gaan vliegen, en alle soorten die later zijn gaan vliegen gaan achteruit (bron: De Vlinderstichting)

En dan doet zich het effect van ‘microclimatic cooling’ voor: doordat de vegetatie ook vroeger gaat groeien, en door de stikstofdepositie uit de lucht zelfs nog extra hard kan groeien, leven de rupsen in een veel hogere vegetatie dan vroeger. En in hoog gras is het kouder dan in laag en open gras. Voelt u zelf maar eens. Een verliezer: later vliegen en afgenomen, de heivlinder, een rupsoverwinteraar (foto: Kars Veling, De Vlinderstichting)Dus de klimaatopwarming leidt samen met de bemesting uit de lucht tot een paradoxaal effect: diep in de vegetatie wordt het koeler, en daardoor gaat de vlinder uiteindelijk later vliegen. En omdat vlinders (en hun rupsen) koudbloedig zijn, gaan er in dat koelere microklimaat ook meer dood: de soort gaat achteruit. Vroeger vliegen loont, maar je kunt het alleen als je als pop of volwassen vlinder overwintert. Rups- of eioverwinteraars hebben pech gehad.

Tekst: Chris van Swaay, De Vlinderstichting
Foto's: Chris van Swaay; Kars Veling
Grafiek: De Vlinderstichting

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen