Nature Today

De roep van de koekoek verstomt

Vogelbescherming Nederland
17-JAN-2017 - Zijn galmende 'koekoek' is steeds minder vaak te horen. De koekoek neemt al tientallen jaren af in Nederland. Daarom hebben Sovon Vogelonderzoek en Vogelbescherming Nederland 2017 uitgeroepen tot Jaar van de Koekoek. We willen achterhalen waarom het zo slecht gaat met de koekoek. Daarom gaan we op zoek naar de juiste maatregelen om het tij te keren. Ook jij kan helpen de koekoek te behouden.

Het aantal koekoeken neemt al decennialang af. Waarom, dat weten we niet precies. Zit het probleem in Afrika waar ze ’s winters verblijven? Is het de achteruitgang van graspiepers en kwikstaarten, of andere gastouders (waardvogels) in wiens nesten de koekoek haar eieren legt? Of speelt de klimaatverandering een rol? Waardvogels beginnen immers eerder met broeden, koekoeken komen wellicht te laat aan. Om de koekoek in de toekomst beter te kunnen beschermen gaan Sovon Vogelonderzoek Nederland en Vogelbescherming Nederland in 2017 op zoek naar de grootste kennishiaten. Want pas als duidelijk is waar het probleem zit, kun je aan effectieve oplossingen werken.

Jonge koekoek op nest

Heel Nederland aan de koekoek

Iedereen kent de roep van de koekoek, maar slechts weinig mensen hebben de ‘vogel die zijn eigen jongen niet grootbrengt’ ooit in het echt gezien. Daarom gaan we het Jaar van de Koekoek ook gebruiken om zoveel mogelijk mensen te laten kennismaken met deze gestreepte schoonheid. Want fraai is de koekoek ook. Via publicaties, lezingen en excursies in de Nationale Vogelweek in mei zullen we de koekoek voorstellen aan een breed publiek. Iedereen kan in 2017 mee het veld in op zoek naar de koekoek tijdens speciale koekoek-excursies. En we roepen iedereen op om waarnemingen en foto’s door te geven via Waarneming.nl. De ontdekker van de eerste koekoek (met fotografisch bewijs) krijgt een prijs en de mooiste foto’s worden geplaatst in een online eregalerij.

Indicatorsoort voor soortenrijk landschap

Afname (rood) en toename (blauw) van het aantal koekoeken ten opzichte van broedvogelatlas 1998-2000De roep van de mannetjes horen we steeds minder, net zoals het, heel anders klinkende, ‘gebubbel’ van het vrouwtje. De koekoek is tegenwoordig een schaarse broedvogel met naar schatting tussen de 6.000 en 8.000 vrouwtjes. De kaart laat zien dat er slechts enkele gebieden zijn waar het aantal koekoeken stabiel is gebleven, of zelfs sinds de eeuwwisseling is toegenomen. Omdat de koekoek een ambassadeur is voor een gezond en soortenrijk landschap, is de koekoek ook een indicatorsoort. Gaat het slecht met de koekoek, dan zegt dat wat over de verschraling en degradatie van ons landschap. Gaat het in een gebied juist goed met de koekoek, dan is dat dus een positief signaal voor de kwaliteit van leefomgeving. Wie de roep van de koekoek in de buurt van zijn woonplaats hoort mag zich dus dubbel gelukkig prijzen.

Parel van de lente nog midden in Afrika

Vanaf begin april zullen de eerste vroege koekoeken weer terugkeren naar ons land. Toch zijn ze nu al te volgen via Engelse vogels die voor onderzoek met zenders zijn uitgerust. Die zitten nog helemaal in Congo. Hopelijk kunnen we over minder dan 3 maanden weer genieten van de koekoek. We verwelkomen ze met open armen!

Tekst: Vogelbescherming Nederland
Foto's: Rik Kruit, Saxifraga; François Van Bauwel; Vogelatlas