Gemeenten aan de slag met groene ruimte in het coalitieakkoord

Op het eerste gezicht lijken de grote plannen vooral financieel voelbaar te zijn in de diverse portemonnees – zorg, werk, defensie, bouw, landbouwhervorming – en zo worden ze ook besproken. Maar deze plannen gaan ook een grote wissel trekken op de nu al schaarse ruimte in Nederland. Zowel voor de grijze als de groene waarden is in de plannen meer ruimte uitgetrokken. Hieronder een korte analyse.

Ruimte gevraagd voor woningen, energie en infrastructuur

Het bouwen van woningen wordt makkelijker gemaakt door het schrappen van regels, onder anders voor natuur, en het versimpelen van procedures. Ook voor de uitbreiding van het energienetwerk worden procedures versimpeld en moet er ruimte komen voor warmtenetten en groene waterstof. Daarnaast zal noodzakelijke nieuwe infrastructuur aangelegd moeten worden, om nieuwe woningen bereikbaar te houden.

Meer ruimte voor natuur en groen

Daartegenover staat dat natuurgebieden met elkaar verbonden worden, en dat bestaande gebieden in stand gehouden en, waar nodig, uitgebreid worden. Er moeten hersteldoelen gehaald worden. Sturen op verlaging van de stikstofuitstoot vraagt om bufferstroken om deze natuurgebieden heen, en daarmee soms om hervorming en verplaatsing van landbouw.

We gaan aan de slag met de Europese Natuurherstelverordening (NHV) en zullen ook in de steden gaan vergroenen. Algemeen wordt ingezet op een gezonde leefomgeving. Daarbij vindt er een verschuiving plaats van behandelen naar voorkómen van gezondheidsproblemen. In het kader van een gezonde leefomgeving is vergroening hard nodig en het zal daarom ook ingezet worden op (buiten)sportaccommodaties en buitenspeelplekken.

Ruimtelijke keuzes?

Voor wie thuis is in de Nederlandse ruimtelijke ordening, is duidelijk dat deze ruimteclaims niet allemaal zomaar gaan passen binnen de beschikbare ruimte in Nederland. Uiteindelijk zijn de gemeenten aan zet om de opgaven voor groen, grijs en blauw te realiseren. En juist binnen de bebouwde omgeving van dorpen en steden is het nu al wringen.

Om straks alle plannen een plek te kunnen geven, is inzetten op meervoudig ruimtegebruik een must. Dit is niet voor niets al een van de leidende principes uit de nieuwe Nota Ruimte, die dit jaar als Nationale Omgevingsvisie vastgesteld zal worden. Belangrijk daarbij is dat goed gekeken wordt welke opgaven uiteindelijk daadwerkelijk ruimte kunnen delen en onder welke voorwaarden. Hoe kunnen wonen en stedelijk groen duurzaam gecombineerd worden? Hoe past ruimte voor elektrificatie bij ruimte voor natuur? En zien we kansen om sport, spel en natuurlijke groene ruimte samen te pakken, en zo gezondheid en groen elkaar te laten versterken?

Om daadwerkelijk te komen tot de gezonde, groene leefomgeving die de Omgevingswet tot doel heeft, is ook een ander principe uit die Nota Ruimte belangrijk: het voorkómen van afwentelen. We schuiven onze problemen niet meer door naar toekomstige generaties, maar kijken hoe we die problemen nu kunnen oplossen. Dit vraagt om een ruimtelijke ordening waarbij keuzes voor de lange termijn gemaakt worden.

Investeren in kennis van de leefomgeving

Om deze keuzes goed te kunnen maken, zijn voldoende mensen op de werkvloer nodig die kennis hebben van de leefomgeving en de specifieke, veranderende eisen van de diverse groene, grijze en blauwe functies, en hoe deze in elkaar grijpen. In die kennisontwikkeling zal ook geïnvesteerd moeten worden. Met het principe van Leven Lang Ontwikkelen lijkt daar wel een voorzet voor gedaan te worden.

Kortom, ook al zal er voorlopig nog getouwtrek zijn over specifieke onderdelen van het coalitieakkoord, het is al wel duidelijk dat gemeenten aan de slag moeten met de langetermijnkeuzes voor een goede inrichting van de leefomgeving. Met ruimte voor grijs, blauw en groen, én voor de sociale gezondheidscomponent.

Meer informatie

• Voor wie zelf het coalitieakkoord wil lezen: Aan de slag: coalitieakkoord 2026-2030.

Tekst: Susanne Driessen, IPC Groene Ruimte
Beeld: IPC Groene Ruimte (leadfoto: wonen, werken en groene ruimte in ecowijk Lanxmeer, Culemborg); Lieke Willems, IPC Groene Ruimte; Susanne Driessen, IPC Groene Ruimte