Natuurjournaal 19 maart 2026

Als je tegenwoordig een rivierkreeft in Nederland tegenkomt, en je bent niet toevallig in de buurt van Arnhem, is dat zelden de Europese rivierkreeft. De verspreiding van deze inheemse soort beperkt zich tot één geïsoleerde locatie. De andere zijn exotische varianten. Er zijn diverse soorten exotische rivierkreeften in omloop, maar door zijn zwerfgedrag in de zomer is vooral de rode Amerikaanse rivierkreeft bekend. Vanuit hun natuurlijke leefgebied, het zuiden van de Verenigde Staten, hebben rode Amerikaanse rivierkreeften een tactiek om dreigende droogte door te komen. Ze graven een holletje in de grond en gaan op standje pauze. Als het dan weer nat wordt, is het tijd om zich massaal voort te gaan planten, want het gebied dat dan onder water loopt, is voedselrijk én heeft nog niet de tijd gehad om bevolkt te worden met natuurlijke vijanden, zoals vissen. Zo maakt het nageslacht van de rivierkreeft een goede kans. De volwassen dieren gaan na de voortplanting aan de wandel naar nieuw gebied, zo wordt overpopulatie in de voortplantingswateren voorkomen. Je merkt: deze dieren zijn niet voor niets zo succesvol in verspreiden.

Ook in Nederland zie je de aard van het beestje terug: rode Amerikaanse rivierkreeften graven veel te graag. En zo zorgen ze, door hun op diverse plekken enorme aantallen, voor allerlei overlast. Ze ondermijnen niet alleen oevers met hun gegraaf, ze maken waterplanten kapot en vreten ze op, vertroebelen en eutrofiëren het water en maken het zo veel andere diersoorten moeilijk. Ze brengen ook de kreeftenpest mee. Daar zijn ze zelf niet gevoelig voor, maar de Europese rivierkreeft toevallig wel. Gelukkig weet de inheemse natuur steeds beter raad met deze en andere uitheemse rivierkreeften. Meeuwen, reigers, snoeken, karpers, ratten en otters schrokken het exotische vlees op. Je kan straks in de broedtijd bijvoorbeeld meerkoeten stukjes kreeft aan hun jongen zien voeren. Heb jij weleens van die plaats delicten ontdekt?

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Rudmer Zwerver, Saxifraga (leadfoto: de Europese rivierkreeft (Astacus astacus) is nu zeer zeldzaam in Nederland en heeft het ook in de rest van Europa moeilijk); Pim Lemmers