Natuurjournaal 18 maart 2026

Aanstaande zaterdag is de Schelpenteldag. Daarbij zullen de ‘scheermessen’ van de Amerikaanse zwaardschede waarschijnlijk weer veel geteld worden. Vorig jaar stond deze exoot op plek drie van de meest getelde soorten. De Amerikaanse zwaardschede leeft oorspronkelijk aan de oostkust van Noord-Amerika. In de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn de larven van dit tweekleppige weekdier vermoedelijk via ballastwater in Europa terechtgekomen. Doordat de larven relatief lang vrijzwemmend in het water blijven, kan de soort zich snel verspreiden. Zodoende heeft de Amerikaanse zwaardschede zich in Europa snel kunnen verspreiden en inheemse zwaardscheden vrijwel weggeconcurreerd. Daardoor is het in Nederland nu veruit de meest voorkomende zwaardschede. De Amerikaanse zwaardschede leeft in zandbodems vlak bij de kust. Ze voeden zich met plankton en algen die ze uit het water filteren. Op dit filmpje is te zien hoe ze zich in de zandbodem kunnen ingraven. Daarvoor gebruiken ze een sterke voet, die, uitgestoken, langer dan de schelp zelf kan zijn. Volwassen dieren kunnen ook zwemmen. Dat doen ze door water met hoge snelheid uit de schelp te persen.

De gevlochten fuikhoren is een slak waarvan de schelpen in twee varianten op het strand te vinden zijn. Naast dat je ze soms levend kan tegenkomen, of heel soms zelfs de eitjes ervan, zijn er zowel fossiele als verse schelpen te vinden. Die fossielen zijn afkomstig uit de periode van toen Nederland deels onder water lag, in de warme periode tussen de voorlaatste (Saalien) en laatste (Weichselien) ijstijd, zo’n 120.000 jaar geleden. Toen die meest recente, laatste ijstijd aanbrak, daalde de zeespiegel en werd het kouder. Daardoor verdween de gevlochten fuikhoren, maar de huisjes bleven achter. Als deze nu loskomen uit de bodem, spoelen ze aan op het strand waar ze te herkennen zijn aan de donkere kleur. Dit in tegenstelling tot de lichte huisjes met heldere kleuren van de hedendaagse gevlochten fuikhorens, die inmiddels weer in de Noordzee leven. Ze zijn vanuit Normandië teruggekeerd, waarschijnlijk als gevolg van het opwarmende zeewater.

Tekst: Marco Wind, Nature Today
Beeld: Foto Fitis-Sytske Dijksen, Saxifraga; PICTAN