PWN pakt biologische instabiliteit in drinkwater bij de wortel aan
PWNIn drinkwater zit altijd biologisch materiaal, zoals afbraakproducten van micro-organismen en kleine hoeveelheden onschadelijke bacteriën. Als die concentraties onderweg tussen zuivering en kraan veranderen, kan dit impact hebben op de waterkwaliteit. Voor drinkwaterbedrijven is biologisch stabiel drinkwater – zonder bacteriegroei en verkleuring – dan ook belangrijk.
"Bij PWN staken op sommige plaatsen klachten over bruin drinkwater steeds opnieuw de kop op", vertelt Matthijs Rietveld van PWN. "Leidingen doorspoelen helpt dan even, maar daarmee neem je de oorzaak niet weg." Emmanuelle Prest van PWNT: "Wil je die oorzaak wél wegnemen, dan moet je begrijpen wat er aan de hand is. Dat hebben we steeds beter in beeld gekregen."
Waterkwaliteit onder de loep
Duidelijk is dat het zuiveringsproces een rol speelt bij de biologische instabiliteit waarmee PWN te maken heeft. In Andijk neemt PWN water in uit het IJsselmeer. Een deel zuivert PWN direct tot drinkwater. Een tweede deel wordt in Andijk voorgezuiverd, waarna het wordt geïnfiltreerd in de duinen en uiteindelijk gemengd met puur water uit een zuiveringsproces met membraanfilters. Emmanuelle: "Het drinkwater dat door de duininfiltratie gaat, geeft veel minder klachten. In het drinkwater dat PWN direct in Andijk produceert, treffen we hogere concentraties organische stoffen aan. Er blijven meer voedingsstoffen voor bacteriën in achter." Hierdoor kunnen bacteriën gaan groeien en komt er ook meer bezinksel in de leidingen. Vooral als het warm is in de zomer, kunnen op piekmomenten deeltjes loskomen die het water bruin kleuren."
Twee mogelijke oplossingen
Om het drinkwater biologisch stabiel krijgen, moet de oplossing dan ook in Andijk gezocht worden. Matthijs: "We zijn nu twee mogelijke oplossingen nader aan het onderzoeken. De eerste is in Andijk. Daar vervangen we de laatste zuiveringsstappen door een langzaam zandfilter. Nu gebruiken we nog microzeven en een chloordioxidedosering. Zo bootsen we duininfiltratie na, maar in een paar uur in plaats van twintig dagen. De tweede mogelijke methode is dat we het zuiveringsproces niet aanpassen, maar het gezuiverde water mengen met heel puur water dat verkregen is via omgekeerde osmose, om zo de concentraties biologische stoffen in het drinkwater te verdunnen. Dit vraagt om meer energie en chemicaliën dan een zandfilter, dat als groot voordeel heeft dat het een natuurlijke zuiveringsmethode is, maar het neemt ook veel minder ruimte in."
Testinstallaties compleet met distributiesysteem
Om deze twee oplossingen met elkaar én de huidige zuivering te kunnen vergelijken, heeft PWN besloten ze in de praktijk te testen. Matthijs: "We hebben voor elke oplossing een testinstallatie ontworpen en opgebouwd op ons terrein in Andijk, inclusief een leidingsysteem, zodat we van zuivering tot tap metingen kunnen doen. We kijken onder dynamische condities wat er in de zuivering gebeurt, maar ook qua deeltjes- en biofilmvorming in de leidingen." Afgelopen voorjaar zijn de zuiveringsonderdelen in bedrijf genomen, in de zomer kwam daar het distributiesysteem bij. Emmanuelle: "De eerste proeffase zit er op. Hierbij hebben laboratoria honderden watermonsters geanalyseerd, maar ook stukjes buiswand en zelfs leidingdelen."
Pionieren op uitzonderlijk grote schaal
De eerste resultaten wijzen erop dat beide oplossingen zorgen voor minder voedingsstoffen in het drinkwater dat het leidingsysteem ingaat. En dus in die zin werken. "In 2026 gaan we de volgende fase in, die loopt tot oktober", zegt Emmanuelle. "Dan hopen we ook meer inzicht te krijgen in wat er het leidingsysteem gebeurt. Door opstartproblemen hebben we daar nog minder betrouwbare data over dan over de zuivering." Matthijs: "Dat komt ook doordat we écht iets nieuws doen, op een schaal die we in een test niet eerder hebben toegepast. Dan is de kans groot dat niet alles meteen vlekkeloos verloopt. Dat maakt het project uitdagend, maar ook extra leuk. En we hebben een duidelijk doel: uiteindelijk willen we de biologische stabiliteit van ons drinkwater verbeteren. Dit onderzoek helpt hierin een goede afweging te maken."
Tekst en beeld: PWN