Meer dan duizend Erfparadijzen op de kaart: samen bouwen aan natuur in het buitengebied

De belangstelling voor de campagne laat zien dat veel bewoners van het buitengebied graag iets willen doen voor natuur. Dat is goed nieuws, want juist in het landelijk gebied staat de biodiversiteit onder druk. Nederland lijkt groen, maar voor veel soorten zijn voedsel, schuilplaatsen en verbindingsroutes schaars geworden. Erfparadijzen laat zien dat bewoners zelf een belangrijk deel van de oplossing kunnen zijn. Ruim 1.500 mensen hebben de Erfcheck ingevuld om te ontdekken hoe natuurrijk hun erf is en welke kansen er nog liggen voor vlinders, bijen, vogels en andere soorten.

Meer dan duizend bouwstenen voor natuur

Het bereiken van de grens van duizend erven laat zien hoeveel potentie er in het Nederlandse buitengebied schuilt. Achter ieder Erfparadijs staat een bewoner die bewust ruimte heeft gemaakt voor natuur. Soms gaat het om relatief eenvoudige maatregelen zoals een bloemrijke rand, een haag van inheemse struiken, een poel, een houtwal of een boomgaard, soms zijn het ware natuurparels. Op deze manier wordt meer voedsel, nest- en schuilgelegenheid aangeboden op het eigen terrein en krijgen talloze soorten een betere overlevingskans.

Het netwerk dat deze Erfparadijzen samen vormen levert een concrete bijdrage aan de Basiskwaliteit Natuur: het principe dat algemene soorten overal voldoende leefgebied moeten kunnen vinden, niet alleen binnen beschermde natuurgebieden. Natuurrijke erven helpen soorten zich te verplaatsen en nieuwe leefgebieden te bereiken en ze helpen populaties met elkaar te verbinden. De eerste duizend Erfparadijzen zijn daarom veel meer dan duizend afzonderlijke initiatieven. Samen vormen zij bouwstenen voor een soortenrijker en veerkrachtiger landschap.

Natuurherstel begint soms achter de schuur

Een belangrijke les van Erfparadijzen is dat vergroenen niet ingewikkeld hoeft te zijn. Veel mensen willen wel bijdragen aan biodiversiteit, maar weten niet altijd hoe. Daarom staat de campagne in het teken van praktische oplossingen die direct toepasbaar zijn.

Via de Erfcheck krijgen deelnemers inzicht in de sterke punten van hun erf én in kansen voor verbetering. Handleidingen, praktijkvoorbeelden en regionale informatie helpen vervolgens om de stap naar uitvoering te zetten. Dat die aanpak werkt, blijkt uit de meer dan 1.500 uitgevoerde Erfchecks.

Vaak zijn het juist de relatief eenvoudige maatregelen die veel effect hebben. Een bloeiende haag biedt voedsel voor talloze insecten. Een stukje ongemaaid gras zorgt voor nectar en beschutting. Een takkenril creëert schuilgelegenheid voor vogels, amfibieën en kleine zoogdieren. Natuurherstel begint soms letterlijk achter de schuur.

Van losse erven naar een levend netwerk

De volgende stap ligt in het verbinden van al die groene erven. Daar liggen grote kansen. Op steeds meer plekken werken gemeenten aan ecologisch bermbeheer. Ook worden heggen, houtwallen, natuurvriendelijke oevers en bloemrijke akkerranden aangelegd of hersteld. In sommige gevallen gebeurt dat met (co)financiering van SBNL Natuurfonds.

Wanneer dergelijke landschapselementen aansluiten op natuurrijke erven, ontstaat een blauwgroen netwerk door het buitengebied. Voor vlinders, wilde bijen en andere insecten zijn zulke verbindingen van groot belang. Ze maken het mogelijk om nieuwe leefgebieden te bereiken en populaties met elkaar te verbinden.

Zo kunnen erven uitgroeien tot schakels tussen natuurgebieden en bijdragen aan een veerkrachtiger landschap waarin natuur niet beperkt blijft tot een aantal beschermde gebieden, maar overal zichtbaar aanwezig is.

Op naar de volgende duizend

De initiatiefnemers hopen dat de eerste duizend Erfparadijzen vooral anderen inspireren om ook aan de slag te gaan. Want hoewel deze mijlpaal een belangrijke stap is, liggen er in het buitengebied nog heel veel kansen. Nederland telt duizenden erven die met relatief eenvoudige maatregelen aantrekkelijker kunnen worden gemaakt voor mens én natuur. Benieuwd wat jij kunt doen? Doe de erfcheck en kijk hoe biodivers jouw erf is.

Erfparadijzen laat zien dat natuurherstel niet alleen afhangt van grote projecten of ingrijpend beleid. Juist de optelsom van vele kleine initiatieven kan een groot verschil maken. Elke geplante haag, elke bloemrijke hoek en elke poel vergroot de waarde van het landschap voor planten en dieren. Het laat zien dat steeds meer mensen in het buitengebied natuur een plek willen geven op hun eigen erf, of ze nu boer zijn, landgoedeigenaar of gewoon een grote tuin hebben. Samen bouwen zij aan de Basiskwaliteit Natuur en aan een groeiend netwerk van groene oases die de natuur weer ruimte geven in het Nederlandse landschap.

Tekst: Albert Vliegenthart, De Vlinderstichting
Beeld: Erfparadijzen