Volop lente in het land: drie weken vroeger dan ‘normaal’

Deze dagen beleeft Nederland het ultieme lentegevoel. Dat komt door de zeer hoge temperatuur, het droge weer en de in kracht toenemende zon. Maar belangrijker is dat de natuur volop in de lentestand springt. Tal van voor ons land beeldbepalende boomsoorten ontplooien deze dagen hun bladeren: witte paardenkastanje, berk, zomereik, beuk, els, linde en wilg. Van de paardenkastanjes beginnen de eerste zelfs al in bloei te komen. Na de kale winterstand van de bomen krijgt ons hele land een rustgevende, frisse, lichtgroene tint. In onderstaande fotoserie van een berk in Bennekom, gemaakt met de GrowApp, is te zien dat de berk dit jaar vroeg in bloei en blad komt.

Drie weken

Op basis van de historische waarnemingen van het moment van bladontplooiing in de Natuurkalenderdatabase weten we dat beuken en eiken vijftig jaar geleden pas in de eerste week van mei in blad kwamen. Dit jaar hoefden we niet zo lang te wachten en kunnen we nu al van deze spectaculaire transformatie genieten. Zo’n drie weken eerder dus dan wat we vroeger – in de periode 1940 tot en met 1968 – normaal zouden vinden. Maar ook ten opzichte van de gemiddelde bladontplooiing in de jaren 2001 tot en met 2020 (de huidige meteorologische normaal) is dit jaar ongeveer een week eerder. De vervroeging van het groeiseizoen door klimaatverandering zet dus nog steeds door. 

Fruitbomen al in bloei

De zeer vroege start van het groeiseizoen is ook duidelijk te merken aan de fruitbomen. Ze zien er spectaculair uit met hun ontelbare bloemen. De kersen, peren en ook zelfs de appels staan of komen al in bloei. Diverse prunussoorten hebben hun bloei alweer achter de rug en zijn aan de vruchtvorming begonnen. In de twee GrowAppseries van sierkersen hieronder zie je hoe vroeg dit jaar is ten opzichte van veel voorgaande jaren. Door de zeer hoge temperaturen zal de bloeiperiode relatief kort zijn. Dat betekent wel dat er meer concurrentie tussen de bloemen zal zijn om bezocht te worden door insecten voor de bestuiving. De fruitbomen krijgen hierin nu ook concurrentie van soorten als de meidoorns. De eerste exemplaren zijn al in bloei gezien. Dat was 50 jaar geleden pas vanaf half mei. 

Pinksterbloemen, fluitenkruid en vele andere lentebloemen

De kruidlaag doet uiteraard volop mee met de lente. Allerlei karakteristieke lentebloeiers, zoals maarts viooltje, bosanemoon, gewone dotterbloem, hondsdraf en pinksterbloem staan volop in bloei. Ook ruim drie weken eerder dan normaal. Momenteel komen op steeds meer plaatsen de witte dovenetels, look-zonder-look, fluitenkruid en de scherpe en kruipende boterbloemen in bloei. Hun kleuren, subtiele geuren en de extra structuur die ze aan de kruidlaag geven, zorgen ervoor dat de (natuurlijke) graslanden en de wegbermen er veel aantrekkelijker uitzien dan een maand geleden.

Zeer warme februari en maart

Het is overigens geen recordvroeg jaar. In 2024 kwam de gemiddelde temperatuur in de maanden februari en maart uit op een onvoorstelbare 8,5 graden Celsius. Dat kwam vijftig jaar geleden niet voor in ons land. Dit jaar is dat met 7,1 graden Celsius beduidend lager, maar nog steeds veel hoger dan de 3,4 graden Celsius die we vijftig jaar geleden normaal vonden voor deze maanden. En dit jaar is de temperatuur ook nog beduidend hoger dan de gemiddelde temperatuur van 5,3 graden Celsius die we tegenwoordig normaal vinden in De Bilt.

GrowApp-gebruikers opgelet

De fotoseries in dit bericht zijn samengesteld met foto’s gemaakt met de GrowApp. Dit jaar is al het tiende voorjaar dat de GrowApp bestaat. Met de GrowApp kun je eenvoudig timelapse video’s maken van de veranderende seizoenen. Vanuit de Natuurkalender hebben we die samen met het citizen science-programma voor scholieren, Stichting GLOBE Nederland, en Geodan ontwikkeld. Binnenkort gaat de app met medewerking van Good City Sense over in een webapp. Gebruikers die hun al gemaakte foto’s ook in de toekomst willen kunnen beheren, moeten zich in de app registreren (via het menu) door hun e-mailadres in te vullen. Vind je het ook leuk om de ontwikkeling van de seizoenen vast te leggen, installeer dan de app via de Appstores (Android, iOS).

Tekst: Arnold van Vliet en Wichertje Bron, De Natuurkalender, Wageningen University & Research
Beeld: Arnold van Vliet; GrowApp.today