De biodiversiteit van de ABC-eilanden

Misschien is er wel geen land in de wereld waar de natuur beter bestudeerd is dan Nederland. Voor een heel belangrijk deel komt dat door duizenden vrijwilligers die zich bezighouden met het verzamelen van natuurdata. Toch zijn er delen van het koninkrijk waar we veel minder van afweten: de Caribische eilanden. Welke soorten komen er voor, hoe kan je ze herkennen en hoe gaat het met ze? Vragen die we voor veel planten- en diergroepen niet goed kunnen beantwoorden. 

Onbeschreven soorten

Het Caribische deel van het koninkrijk bestaat uit zes eilanden waarvan er drie, Aruba, Bonaire en Curaçao, voor de kust van Venezuela liggen. De natuur op die eilanden is nog niet erg goed in kaart gebracht. Van groepen als sprinkhanen, bijen en kevers is geen soortenlijst beschikbaar, en van al deze groepen komen op de eilanden nog onbeschreven soorten voor. De afgelopen 200 jaar is er wel veel veldwerk gedaan op de eilanden. Materiaal werd verzameld en deels gebruikt voor publicaties, maar veel van het verzamelde materiaal ligt nog steeds ongebruikt in de collectie van Naturalis Biodiversity Center. Om deze kennis beter te ontsluiten en beschikbaar te maken voor natuurbeheer is het project ABC-Natural History Collections (ABC-NHC) opgestart. 

Het project ABC-NHC is door NWO gesubsidieerd, in het kader van onderzoek naar collecties met een koloniale context. Het project is een samenwerking van de Universiteit van Aruba, Universiteit van Curaçao, Universiteit Leiden, Naturalis en de drie natuurbeherende organisaties Aruba Conservation Foundation, Stinapa (Bonaire) en Carmabi (Curaçao). Samen met een grote groep vrijwillige experts wordt komende jaren het uit de ABC afkomstige materiaal in de collectie van Naturalis in kaart gebracht en gedigitaliseerd. 

Tijdmachine

Deze informatie wordt gebruikt voor het beschrijven van nieuwe soorten, het publiceren van namenlijsten en het maken van nieuwe veldgidsen. Een groot deel van het materiaal is meer dan een halve eeuw oud. Dit biedt mogelijkheden om de collectie te gebruiken als tijdmachine: welke soorten kwamen vroeger op de eilanden voor? Een van de doelen is het verbeteren van de aansluiting van de ABC bij de bestaande digitale onderzoeksinfrastructuur. 

Hiervoor ontvangen studenten van Aruba en Curaçao training, worden DNA-barcodes aan de databases toegevoegd, wordt een update gemaakt van de beeldherkenning voor de Caribische eilanden en wordt een start gemaakt met werk aan geluidsherkenning. Het project zal worden afgesloten met de publicatie van het boek De Biodiversiteit van de ABC-eilanden. 

Meer informatie

• Wetenschapsfinancierder NWO heeft een programma voor onderzoek naar collecties met een koloniale context.
• Vorige maand presenteerde Naturalis het meest recente overzicht van de biodiversiteit van Nederland, inclusief het Caribisch deel van het Koninkrijk.  
• Eerder veldwerk door onderzoekers en vrijwilligers op de eilanden leidde al tot een verviervoudiging van het aantal ongewervelde soorten op Bonaire, en de beschrijving van een nieuwe soort bidsprinkhaan op Aruba. 
• Lees meer over het werk van de Aruba Conservation Foundation, Carmabi of Stinapa

Tekst: Vincent Kalkman, Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Carmabi (leadfoto: Christoffel National Park Curacao); John Anderson, Getty Images; Naturalis Biodiversity Center; K Jorgen, Getty Images