De Arubaanse bidsprinkhaan: nieuw voor de wetenschap

Sinds 2009 komt in Limburg de Europese bidsprinkhaan voor. Deze soort is met het warmer wordende klimaat Nederland binnengewandeld, en lijkt zich hier nu definitief gevestigd te hebben. In 2025 werd 8000 kilometer verderop, op het eiland Aruba, een tweede soort bidsprinkhaan voor het Koningrijk der Nederlanden aangetroffen. Recent onderzoek heeft aangetoond dat het daarbij zelfs om een onbeschreven soort gaat.

Aruba, Bonaire en Curaçao liggen voor de kust van Venezuela en hebben een voor bidsprinkhanen heerlijk warm klimaat. Desondanks zijn hier tot voor kort nooit eerder bidsprinkhanen gevonden. De eerste aanwijzingen dat er bidsprinkhanen voorkomen op Aruba waren enkele op iNaturalist gepubliceerde foto’s – maar van welke soort? Dat viel niet te zien.

Nieuwe soort

In februari 2025 verzamelden vrijwilligers van Naturalis Biodiversity Center en leden van de Nederlandse Entomologische Vereniging op verschillende plekken in totaal vier exemplaren van deze bidsprinkhaan. Bestudering van de verzamelde dieren wees uit dat het een nieuwe soort voor de wetenschap betreft. De Amerikaan Kris Anderson, expert in Caribische bidsprinkhanen, heeft de soort beschreven en de naam Brunneria xerophila gegeven. De aanduiding ‘xerophila’ is Grieks voor ‘liefhebber van droogte’: de warme en droge vegetaties waarin deze soort op Aruba voorkomt. De nieuwe soort heeft de Nederlandse naam Arubaanse bidsprinkhaan gekregen.

Bidsprinkhanen behoren met hun vreemde driehoekige kop en de samengevouwen voorpoten tot de meest karakteristieke en herkenbare insecten.

• De dieren lopen met hun achterste vier poten en gebruiken hun voorste pootpaar om andere insecten te vangen.
• In rust worden die twee poten omhoog gehouden, waarbij de linker- en rechterpoot tegen elkaar aan worden gedrukt: het ‘bidden’.
• Bidsprinkhanen zijn grote insecten, maar door hun schutkleuren en hun vrij trage manier van bewegen zijn ze vaak moeilijk te vinden in de vegetatie.

Wereldwijd zijn er slechts 2400 soorten bekend – tegenover honderdduizenden soorten kevers. Door hun formaat en het relatief kleine aantal soorten behoren ze tot de meest bekende en best onderzochte insectengroepen. Bidsprinkhanen houden van warmte en de meeste soorten zijn dan ook te vinden in de tropen.

Alleen Aruba?

Het komt niet vaak voor dat er een nieuw insect van het Koninkrijk der Nederlanden wordt beschreven, en zeker niet dat het om een relatief groot en opvallend dier gaat. Momenteel is er maar een handvol waarnemingen van de Arubaanse bidsprinkhaan bekend. Toch is het vermoeden dat de soort vrij wijdverbreid op het eiland voorkomt. Voor zover nu bekend komt deze soort alleen op Aruba voor, maar veldwerk in de aangrenzende delen van Venezuela is nodig om dit te bevestigen.

Het op Aruba uitgevoerde veldwerk maakt deel uit van een samenwerking tussen de Aruba Conservation Foundation (ACF) en Naturalis Biodiversity Center om de fauna van het eiland beter in kaart te brengen. Het door vrijwilligers uitgevoerde veldwerk heeft al geleid tot vondsten van een groot aantal voor Aruba nieuwe ongewervelden, waaronder verschillende soorten sprinkhanen, spinnen en wantsen die nieuw zijn voor de wetenschap.

Meer informatie

• Artikel: Two New Species of Brunneria Saussure, 1869 (Mantodea: Coptopterygidae) with Novel Diagnostic Characters and a Key to the Species (pdf: 8,3 MB).
• Lees meer over het werk van de Aruba Conservation Foundation.
  

Tekst: Vincent Kalkman en Luc Willemse, Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Steven IJland; Mathijn Speelman