Natuurjournaal 4 juli 2026

Het loont om bladeren van allerlei bomen en planten nader te bestuderen om te kijken wat voor ‘ongeregeldheden’ zich erop hebben gevestigd. Waarschuwing: als je er eenmaal mee begint, raak je niet uitgekeken en kom je geen stap vooruit. Zoek deze zomer bijvoorbeeld naar gallen van de beukengalmug. Zo’n voor insecteneters oninteressante, oneetbare gal is een slimme beschermhoes voor de zich ontwikkelende muggenlarve. De larve is wit, de gallen komen in meerdere kleuren voor. Vanaf de nazomer verschijnen de nieuwe gallen op de beukenbladeren en daarna kun je ze nog op de grond rond de boom vinden.

Het hele jaar door kun je op eiken grote knikkers vinden. Ook dit zijn gallen en dat laat maar weer eens zien hoe divers deze natuurverschijnselen zijn. Het is de knikkergalwesp die deze gallen veroorzaakt. Indirect, want zo’n gal kun je zien als een afweerreactie van de boom, net zoals ons immuunsysteem reageert op een ziekteverwekker. De knikkergalwesp maakt twee verschillende typen gallen, op meerdere soorten eik. Dat komt omdat de wespjes zich zowel aseksueel als seksueel voortplanten. De seksuele generatie, met mannetjes en vrouwtjes, ontwikkelt zich in kleine knopgallen op moseik. Die paren en zetten eitjes af op wintereik, zomereik of donzige eik. Dat maakt van die grote knikkers, waarin alleen vrouwtjes zich ontwikkelen. Verse knikkergallen zijn groen. Oudere zijn donker en verhout. Ze kunnen jarenlang aan de boom blijven zitten!

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Staatsbosbeheer; Tom Heijnen, Saxifraga