Impact maken: tel mee voor de nieuwe Vogelatlas

De vogelbevolking van Nederland verandert voortdurend. Sommige soorten profiteren van het warmere klimaat, natuurontwikkeling of schoner water, andere verliezen hun leefgebied. Om die veranderingen in beeld te brengen, start Sovon Vogelonderzoek Nederland op 1 december 2026 het veldwerk voor een nieuwe Vogelatlas. Tot en met 30 november 2030 gaan duizenden vrijwilligers op pad om de verspreiding en aantallen van alle vogelsoorten in Nederland vast te leggen.

Wat is de Vogelatlas?

De vorige Vogelatlas verscheen in 2018 en bracht de broed- en wintervogels van heel Nederland in kaart. De nieuwe atlas bouwt daarop voort, met grotendeels dezelfde methode. Daardoor zijn de resultaten goed vergelijkbaar en wordt zichtbaar welke soorten vooruit- of achteruitgaan, en waar. Wie is bijvoorbeeld niet benieuwd naar de huidige verspreiding van de Cetti's Zanger? Nieuw is het jaarrond-onderdeel, met tellingen in elke maand van maart tot en met november. De resultaten verschijnen in een atlas en op een website.

Impact van de Vogelatlas

De Vogelatlas laat zien waar vogelsoorten voorkomen, hun aantallen en hoe hun verspreiding verandert. Deze kennis vormt een belangrijke basis voor natuurbescherming, natuurbeheer, beleid en onderzoek. Door atlasgegevens over langere tijd te vergelijken, worden bovendien effecten van klimaatverandering, landgebruik en natuurherstel zichtbaar.

Waarom meedoen?

Door hun snelle reactie op veranderingen in het landschap maken vogels zichtbaar hoe de natuur ervoor staat. Alleen met actuele kennis kunnen vogels en hun leefgebieden goed worden beschermd. De atlasgegevens vormen de basis voor natuurbeheer en -beleid, van landelijk tot lokaal niveau. Wie meetelt, draagt dus direct bij aan natuurbescherming in de eigen omgeving, en leert die omgeving bovendien op een nieuwe manier kennen.

Zo werkt het

Nederland is verdeeld in 1685 atlasblokken van 5x5 kilometer. In vrijwel elk blok ligt een 'gouden grid' van acht kilometerhokken. Het meeste veldwerk bestaat uit tellingen van 55 minuten in deze hokken. Dit gebeurt in de winter, in het voorjaar en elke maand van het jaar. Daarnaast doe je korte punttellingen en stel je een zo compleet mogelijke soortenlijst van het hele blok op. De tellingen kun je over meerdere jaren spreiden, bijvoorbeeld het ene jaar de winter- en broedvogeltellingen en het jaar erna de jaarrondtellingen.

Doe mee!

Op de website van Vogelatlas kies je op de kaart een atlasblok en meld je je aan. Dat kan alleen of samen met andere vogelaars – een mooie gelegenheid om als afdeling of werkgroep een blok te adopteren. Twijfel je of je soortenkennis voldoende is? Doe dan eerst de soortenkennisquiz op de Sovonacademie of lees de instructies en de handleiding op de website.

Ook zonder eigen atlasblok kun je bijdragen. Losse tellingen via LiveAtlas en waarnemingen op Waarneming.nl zijn eveneens waardevol. Je kunt ook een atlas-tel-excursie of lezing organiseren om andere natuurliefhebbers enthousiast te maken.

Meer informatie

• Kijk voor meer informatie op de website van Vogelatlas.

Tekst: Sovon Vogelonderzoek Nederland
Beeld: Thijs Glastra