Natuurjournaal 15 juli 2026

Veel kleine, blauwige juffers zijn moeilijk van elkaar te onderscheiden. Toch is er in Nederland één soort die eruit springt. De blauwe breedscheenjuffer valt op aan, hoe kan het ook anders, zijn brede schenen. Dit deel van de poot is in vergelijking met de andere delen opvallend breed, terwijl dit bij de andere blauwe juffers niet verbreed is. Ook de kop van de blauwe breedscheenjuffer is breder dan die van andere juffers. Net als bij veel libellensoorten, zoals de bos- en weidebeekjuffer, is er bij de blauwe breedscheenjuffer sprake van geslachtsdimorfie: de mannetjes zien er anders uit dan de vrouwtjes. Mannetjes van de blauwe breedscheenjuffer hebben een bleekblauw lijfje, dat soms zelfs richting wit kan zijn. De zwarte tekening op het achterlijf is variabel. Vrouwelijke blauwe breedscheenjuffers hebben een beige lijfje, met aan de bovenzijde een dubbele, naar achter toe breder wordende, zwarte streep, die voor een deel per segment vaak is gereduceerd tot twee zwarte puntjes.

Blauwe breedscheenjuffers vliegen van begin mei tot eind september. Hun habitat bestaat uit langzaam stromende beken, rivieren en kanalen, maar ook uit grote, zuurstofrijke, dan wel kunstmatige plassen. Je kan de juffers dan vinden in de kruidvegetatie nabij de oevers, maar ook wel verder van het water af. Blauwe breedscheenjuffers komen in Nederland voor op en rond de zandgronden in Oost-Nederland. Het is in Nederland de enige vertegenwoordiger van de breedscheenjuffer-familie (Platycnemididae). Mocht je deze zomer op vakantie gaan naar Frankrijk, Spanje of Portugal, dan kun je (nog) twee andere soorten breedscheenjuffers tegenkomen. De blauwe breedscheenjuffer komt gewoonlijk tot in Frankrijk voor, maar in genoemde landen komen ook de oranje en witte breedscheenjuffer voor. De oranje breedscheenjuffer is te herkennen aan de oranjeachtige kleuren van het lijfje, waarbij het mannetje duidelijk blauwe ogen heeft. Deze combinatie is uniek. Verder heeft de oranje breedscheenjuffer relatief smalle schenen. De witte breedscheenjuffer heeft juist relatief brede schenen, en een grotendeels wit gekleurd achterlijf. De schenen van de midden- en achterpoten zijn meestal ongetekend. Lichte exemplaren van de blauwe breedscheenjuffer zijn te onderscheiden aan de hand van de zwarte lengtestreep op de schenen. Extra goed opletten dus bij breedscheenjuffers in deze landen.

Tekst: Marco Wind, Nature Today
Beeld: Tim Termaat, De Vlinderstichting, Saxifraga (leadfoto: blauwe breedscheenjuffer, man); Bas Klaver, Saxifraga; Antoin van der Heijden, De Vlinderstichting, Saxifraga; Hans Dekker, Saxifraga