BALANCE: hoe landbouw en natuurherstel elkaar kunnen versterken

Wat dit project precies inhoudt en wat het gaat betekenen voor vogels, vertelt Ralph Smits, senior beleidsmedewerker Vogelbescherming Nederland en betrokken bij BALANCE.

Wat is BALANCE precies?

"BALANCE is een nieuw Europees onderzoeksproject onder leiding van Wageningen University and Research en gefinancierd door de EU. Het project moet EU-landen helpen de Natuurherstelverordening in de praktijk te brengen. Deze Europese wet verplicht lidstaten om natuur actief te herstellen. We onderzoeken manieren om de biodiversiteit te versterken en tegelijkertijd te bouwen aan een toekomstbestendig landbouwsysteem. Vanuit BALANCE werken 18 partijen uit 10 landen de komende 4 jaar nauw samen: onderzoekers, boeren, beleidsmakers en natuurorganisaties – waaronder wij."

Waarom is dit project nodig?

"Met veel vogels en andere planten- en diersoorten gaat het niet goed. Een belangrijke oorzaak is de intensieve landbouw. De Natuurherstelverordening is in het leven geroepen om er wat aan te doen. Dus Europa wil natuur herstellen, maar dat roept ook vragen op: wat betekent het voor het boerenbedrijf en voor onze voedselproductie? Boeren krijgen te maken met grote uitdagingen, zoals strengere eisen met betrekking tot duurzaamheid. Met BALANCE zoeken we naar oplossingen die goed zijn voor de natuur en de boeren."

Kunnen natuurherstel en landbouw echt samengaan?

"Dat is precies de vraag. Maar de belangrijkste vraag is: hóe doe je dat? Want het huidige landbouwsysteem is niet houdbaar, een transformatie naar natuurvriendelijke landbouw is noodzakelijk. BALANCE onderzoekt hoe landbouw kan bijdragen aan herstel van biodiversiteit en ecosystemen, zonder dat boeren hun inkomen verliezen. We kijken naar de kansen én uitdagingen van deze omslag."

Wat hopen jullie aan het einde van het project te bereiken?

"We willen ontdekken welke vormen van landbouw bijdragen aan herstel van natuur en biodiversiteit, en tegelijkertijd perspectief bieden voor boeren. We hopen dat de resultaten helpen bij de uitvoering van de Natuurherstelverordening en de verdere ontwikkeling van natuurinclusieve landbouw. En dat ze toe te passen zijn op verschillende niveaus, van nationaal tot Europees."

Waarom is dit belangrijk voor Vogelbescherming?

"Voor Vogelbescherming is dit vraagstuk relevant omdat de druk van landbouw op veel vogelsoorten erg groot is. In heel wat Europese landen broeden veel vogels in het boerenland en is het dus van levensbelang. Bijvoorbeeld voor de grutto, kievit en tureluur – vogelsoorten die al jaren achteruitgaan. In het boerenland van Spanje en Portugal overwinteren ook veel trekvogels. BALANCE draagt bij aan kennis en oplossingen waarmee vogels hopelijk weer meer kansen krijgen en beter beschermd worden.

Wat is de rol van Vogelbescherming?

"Wij zitten er – uiteraard – in voor de vogels. Een toekomstbestendig platteland is een platteland mét vogels. De aanwezigheid van vogels vertelt iets over de gezondheid van een plek. We brengen kennis in over biodiversiteit en wat vogelsoorten nodig hebben om weer te kunnen floreren in het boerenland. Maar dat betekent niet dat we mens en maatschappij vergeten. Samen met de andere partners werken we aan oplossingen voor vogels én mensen. Aan een betere verbinding tussen landbouw en natuurherstel."

Tekst: Vogelbescherming Nederland
Beeld: Ad Sprang (leadfoto: grutto (Limosa limosa))