Nature Today

Nieuw instrument om de meest belangrijke gebieden voor natuurbescherming aan te wijzen

Naturalis Biodiversity Centre
10-NOV-2016 - Onderzoekers hebben in kaart gebracht in welke gebieden in tropisch Afrika relatief de meeste zeldzame planten voorkomen. Hiervoor werden 3,1 miljoen verspreidingsgegevens van meer dan 40.000 Afrikaanse plantensoorten gebruikt. Nooit eerder zijn zoveel data met dit doel geanalyseerd. Natuurbeschermers hebben hiermee een instrument om te meten welke gebieden het belangrijkst zijn om te beschermen.
Deel deze pagina

Sterren voor biologische kwaliteit

Een kleine savanne op ondiep zand op rots, omgeven door regenwoud, in de buurt van Libreville, Gabon. Op de voorgrond zijn alle grassen geparasiteerd door een nog onbeschreven soort Cassytha (die klasseert als Black Star)Voor deze nieuwe meetmethode werden eerst alle soorten hogere planten van Afrika ingedeeld in categorieën van meest zeldzame soorten tot soorten met de grootste wereldwijde verspreiding. Daarvoor bedachten de onderzoekers een indeling in ‘Stars’: van Black Star voor de meest zeldzame, via Gold en Blue tot Green Star voor de meest algemene soort. 'Stars' kunnen ook worden gezien als een snelle beoordeling van de bedreigingsstatus van een soort, die gebruikt kan worden als de meer formele beoordelingen (nog) niet beschikbaar zijn. Zo is maar 8% van de tropische Afrikaanse planten formeel beoordeeld voor de Rode Lijst van de IUCN, maar hebben wel alle soorten een 'Star' toegekend gekregen.

Met behulp van de toegekende 'Stars' is vervolgens voor elk gebied een index berekend die de waarde van de 'biologische kwaliteit' weergeeft: hoe meer zeldzame soorten ten opzichte van algemenere soorten in een gebied, hoe hoger de waarde van de index.

Inzoomen naar lokale parken

De Genetic Heat Index (GHI) van planten in Afrika. De blauwe gebieden hebben relatief weinig en de rode relatief veel zeldzame soortenDe kaart die hieruit voortvloeit geeft niet alleen weer wat de meest belangrijke gebieden vanuit het oogpunt van natuurbescherming zijn, hij toont bovendien aan dat binnen deze gebieden aanzienlijke variatie bestaat: sommige delen zijn veel rijker dan andere.

De nieuwe meetmethode is flexibeler dan bestaande. “Hij is ook bruikbaar voor gebieden waarvan niet alle soorten bekend zijn en je kunt hem ook op kleinere en lokale schaal toepassen,” zegt onderzoeker Jan Wieringa van Naturalis Biodiversity Center die meewerkte aan dit onderzoek. “Na bepaling in welke hoofdgebieden je delen zou willen beschermen, kun je dus gaan inzoomen om concrete natuurparken aan te wijzen.” Daarmee is het een belangrijk nieuw instrument voor natuurbeschermers, onderzoekers en beleidsmakers.

 

Tekst: Naturalis
Foto’s: Jan Wieringa, Naturalis (leadfoto: Allanblackia gabonensis (Pellegr.) Bamps, bloem van een wat struikachtige boom uit het Gabonese regenwoud, "Blue star" soort)
Kaart: Cicely Marshall, Jan Wieringa en William Hawthorne