Trouwe raven versterken hun band
ARK Rewilding NederlandOp dit moment starten de raven met hun broedseizoen. Met wat geluk zie je boven een raventerritorium een paartje baltsen. Paartjes waarvan de partners levenslang samenblijven, buitelen om elkaar heen in de lucht om vervolgens een indrukwekkende synchrone duikvlucht te maken. Samen bouwen ze aan het nest, eerst door het aanslepen van stevige takken, later door het bekleden van de nestkom met een zachte voering. Vaak is dit vacht van grazers uit de omgeving, al is er ook wel eens een onderbroek in een ravennest gevonden. Het lijkt een goed jaar te worden, zegt Hans de Vos Burchart, oprichter en voorzitter van de Ravenwerkgroep Nederland. Het weer is tot nu toe gunstig. De muizenstand is de afgelopen maanden flink aangetrokken, al heeft de allesetende raaf minder last van een lage muizenstand dan roofvogels en uilen. Waar mensen zijn, is eten, weten zij. Mensen laten ook vaker kadavers in de natuur liggen en dat levert ‘wilde’ beelden op.
Raven maken een comeback. Sinds een aarzelende terugkeer van de Corvus corax in de jaren tachtig zijn er nu 1000 tot 1200 in Nederland – 600 tot 800 zwervende jongen en zo'n 240 tot 260 territoriale paren die vaak ook tot broeden komen (ongeveer 150). De populatie groeit licht, momenteel met 2 à 3 procent per jaar, zegt Hans. Hij zag in 2006 zijn eerste raaf, op een havikshorst op de Utrechtse Heuvelrug. "Wat is dat voor een kraai", was zijn eerste gedachte. "Groot. En die geluiden zijn toch wel heel anders." De ontmoeting was het begin van een aanhoudende interesse in de grote zwarte vogel met zijn imposante snavel – die in West-Europa en het Midden-Oosten vooral als een naargeestige doodstijding geldt, geassocieerd met ziekte en bederf, maar die in de Scandinavische folklore en door de inheemse Amerikanen als geluksbrenger en schepper van de wereld wordt gezien.
"Ik volg het nest nu twintig jaar. Het zijn zulke slimme dieren, ze herkennen gezichten en ik vermoed zelfs dat ze weten waar ik woon. Als ze mijn auto zien, beginnen ze meteen te waarschuwen en te schelden. Wij van de Ravenwerkgroep zijn geen leuke mensen voor ze, omdat we komen ringen en zenderen."
"Het ringen heeft zeker nadelen", geeft hij toe, "maar het lijstje plussen is wat langer. Door het kleurringen is de sociale interactie, de verspreiding en het terreingedrag van de raven goed te volgen. En met die kennis kunnen we de raven helpen. In overleg met terreineigenaren kan worden bepaald hoe de levensomstandigheden nog beter voor de raven te maken. We doen op dit moment ook onderzoek naar dierziekten – raven kunnen als alleseters van alles oplopen. Ze kunnen bijvoorbeeld drager zijn van vogelgriep, al leidt dat verrassend genoeg niet altijd tot sterfte. Zo heb ik in 2022 een nest met vier jongen geringd waarbij drie jongen kort daarna nabij het nest aan vogelgriep stierven. Nummer vier vloog wel uit. Dit geringde exemplaar werd later teruggemeld uit Barneveld."
Deel van de kringloop
Raven hebben wel honderd verschillende roepjes en vooral paren babbelen uitgebreid met elkaar. Ze informeren elkaar over gevaren en voedsellocaties. Bijvoorbeeld waar aas te halen is. Het is goed nieuws voor deze vogels dat er in de Nederlandse natuurgebieden vaker dode dieren te vinden zijn. Dat zijn voor een deel aangereden dieren die in het bos worden gelegd, afschot dat in het veld mag blijven en wolvenprooien.
Paarden en runderen die voor natuurbegrazing ingezet worden, vallen echter onder de regels van boerderijdieren en moeten afgevoerd worden als ze sterven. Alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld als een dier op een lastig bereikbare plek doodgaat, kan het blijven liggen. In 2023 was dat het geval. In februari werd een gallowayrund gevonden in een zachthoutooibos in de Gelderse Poort. Zo’n moeilijk te bereiken kadaver dat mag blijven liggen, is een uitkomst voor de natuur. Al gauw werd het kadaver ontdekt door raven. In het prille voorjaarsbos zijn typische ‘bondingssignalen’ tussen het paar te zien. Overigens is niet te zeggen of het de man of de vrouw van het stel is die met de vleugels schudt – er zijn te weinig uiterlijke verschillen bij raven om op camerabeeld te zien wat het geslacht is.
Trouwe raven versterken hun band (Bron: ARK Rewilding Nederland)
"De raven voeden zich met het vlees en helpen op die manier het kadaver opruimen en de voedingsstoffen verspreiden. Zeker in voedselarme, droge bossen op de hogere zandgronden zijn deze nutriënten van groot belang voor het ecosysteem. Op kadavers komen veel soorten aaseters af, vandaar dat wij pleiten voor het vaker laten liggen van dode runderen en paarden uit de natuurbegrazing", zegt Bart Beekers van ARK Rewilding Nederland. "Dood doet Leven!"
Meer informatie
- Meer over Dood doet Leven op de website van ARK Rewilding Nederland en over Raven op de website van de Ravenwerkgroep Nederland
Tekst: Mignon van den Wittenboer, ARK Rewilding Nederland
Beeld: Steven Geurts; Han Bouwmeester; ARK Rewilding Nederland