Rifherstelpilot met platte oesters: overleving goed én kansen voor verbetering

Afgelopen zomer werden in de haven van Rotterdam voor het eerst stenen met jonge platte oesters uitgezet, die waren ‘bezaaid’ met oesterlarven via een innovatieve techniek: 'remote setting'. Na de kweek, in een gespecialiseerd broedhuis, werden de oesterlarven naar een locatie vlak bij zee gebracht. Daar stonden containers klaar die modulair zijn opgezet en daardoor flexibel inzetbaar zijn op verschillende locaties. In de grote zeecontainers met zeewater hechtten de larven zich binnen enkele dagen aan stenen, waarna de stenen met oesters zijn uitgezet. Recent keerden onderzoekers voor het eerst terug om te zien hoeveel oesters de eerste maanden hadden overleefd.

Oesterbed is rif in de maak

“De bevindingen na verdere analyse zijn eigenlijk heel positief”, zegt Pauline Kamermans, marien ecoloog van Wageningen Marine Research. Ze is projectleider van het zogeheten RESO-project (REmote Setting flat Oyster), waarin negen partners samenwerken. “Het overlevingspercentage blijkt vergelijkbaar met andere rifherstelprojecten in de regio. Met het aantal levende oesters dat we terugvonden, voldoen we ruimschoots aan de internationaal erkende definitie voor een oesterbed.” Toch betekent dit volgens Kamermans niet dat er nu een rif ligt. “Een rif is meer dan een oesterbed: daar zijn méér oesters per vierkante meter, die zichzelf voortplanten en zo op elkaars schelpen groeien.”

Op weg naar betere resultaten 

De resultaten van de eerste monitoring geven inzicht in waar nog winst te behalen valt. Veel van de dode oesters bleken namelijk niet of nauwelijks gegroeid sinds de uitzetdag. Mogelijk overleefden zij het transport of de landing op de bodem al niet. “Vorig jaar was de allereerste keer ooit dat we deze methode, remote setting met Europese platte oesters op stenen, in de praktijk toepasten”, vertelt Kamermans. “Juist daarom was deze monitoring zo waardevol. De resultaten geven ons duidelijke aanknopingspunten voor verbetering.”

Meer overlevende larven

De partners gaan onder meer beter monitoren welke factoren invloed hebben op hoe oesterlarven zich op de stenen vestigen, bijvoorbeeld door de temperatuur en het voedselaanbod nauwkeuriger te volgen. Met méér jonge oesters op de stenen, hopen de partners er ook meer levend te houden in de Noordzee. Ook wordt gekeken hoe het transport en de uitzet van de stenen op een andere manier kan verlopen, zodat meer jonge oesters overleven. De volgende uitzetactie van ‘oesterstenen’ zal later dit jaar plaatsvinden bij twee kabelkruisingen van netbeheerder TenneT, verder weg van de kust.

Leven terugbrengen in de Noordzee 

De partners werken aan deze rifherstelmethode omdat riffen – cruciaal voor het leven in de Noordzee – tegenwoordig uiterst zeldzaam zijn. Oesters bouwen riffen en zijn daarmee een van de rijkste ecosystemen van de Noordzee. Riffen bieden plekken om te schuilen, vestigen, eten en paaien voor wieren, allerlei vissoorten (waaronder roggen) en zelfs zoogdieren als zeehonden en kleine walvisachtigen. Daarnaast verbeteren riffen de waterkwaliteit, omdat oesters zeewater filteren. 

Stapstenen

Met de ontwikkeling van remote setting op stenen onderzoekt een consortium hoe herstel van die riffen slim gekoppeld kan worden aan de aanleg van maritieme infrastructuur, zoals windparken en kabelverbindingen. Zo zijn de containers aangepast op de standaarden van offshore projecten. Door oesters direct op stenen te laten vestigen en deze vervolgens uit te zetten op plekken waar hard substraat nodig is, willen de partners natuurherstel op grote schaal een stap dichterbij brengen. 

Gebundelde krachten 

In de pilot van remote setting (het RESO-project) werken negen bedrijven, kennisinstellingen en natuurorganisaties samen: Wageningen Marine Research, Wageningen University & Research, ARK Rewilding Nederland, Stichting Zeeschelp, Waardenburg Ecology, Van Oord Ocean Health, TenneT, Port of Rotterdam en De Rijke Noordzee. De Rijke Noordzee is een samenwerking tussen Stichting de Noordzee en Natuur & Milieu.

Tekst en beeld: Celeste Hesp, ARK Rewilding Nederland