Van burcht tot bosrand – het winterleven van de das

Dassen paren gedurende het hele jaar, maar meestal in februari en ook nog eens in september. Toch worden de jongen niet direct daarna geboren. De draagtijd is zeven weken, maar de bevruchte eicel nestelt zich pas in december in. Dit bijzondere proces, vertraagde innesteling, zorgt ervoor dat de jongen in februari of maart ter wereld komen. Dat betekent dat er in deze tijd van alles gebeurt rond de burcht: nieuwe paartjes, zwangere moeders én pasgeboren jongen. Het is allesbehalve rustig onder de grond.

Leven in de burcht

Een dassenburcht is geen simpel hol, maar een uitgebreid gangenstelsel met meerdere kamers (nestholtes) en soms verschillende verdiepingen. Vaak liggen de burchten in een helling of onder een heuvel, waar generaties dassen jaar na jaar blijven bouwen. Zo kunnen burchten tientallen of zelfs honderden jaren oud zijn.

Binnenin de burcht ligt het woongedeelte dat zorgvuldig bekleed is met mos, bladeren en gras. Dassen slepen zelfs adelaarsvarens naar binnen om comfortabele slaapplekken te maken. Een kraamkamer wordt in deze periode extra zorgvuldig ingericht met zacht, droog en goed isolerend materiaal. Dassen zijn niet de enige bewoners van de dassenburcht. Ook konijnen, muizen, vossen en bunzings maken gebruik van de burcht. De das is daarmee niet alleen een bewoner, maar ook een echte ecosysteemarchitect!

Leven in de schemering aan de bosrand

Zodra het gaat schemeren, verlaten dassen de ondergrondse wereld. Met hun kenmerkende zwart-witte kop laag bij de grond scharrelen ze door weilanden en bosranden. Op het menu staan regenwormen, slakken, larven van insecten, valfruit en mast (eikels en beukennootjes). Af en toe wordt ook een muis gegeten, maar jagen is niet hun sterkste kant. Dassen zijn verzamelaars, ze eten wat de bodem hen biedt.

Langs bosranden en territoriumgrenzen maken dassen kleine kuiltjes waarin ze hun uitwerpselen achterlaten. Deze kuiltjes blijven open liggen en dienen als duidelijke geurboodschap aan soortgenoten. In de buurt van de burcht staat vaak een specifieke boom waarop ze ook hun geur achterlaten. Deze boom dient daarnaast als krabpaal om nagels te slijpen en als speelboom voor jonge dassen.

Een kwetsbare tijd

In deze periode zijn dassen extra actief. Ze zoeken voedsel, slepen nestmateriaal naar hun burcht en bewegen vaker tussen voedselgebied en burcht. Waar ze normaal gesproken vrij verborgen leven, laten ze zich nu iets vaker zien. Die verhoogde activiteit heeft ook een schaduwzijde, want meer beweging betekent ook meer risico. Juist in deze periode vallen er relatief veel verkeersslachtoffers onder dassen. 

Wie in februari en maart in het buitengebied rijdt, doet er goed aan extra alert te zijn in de buurt van bosranden en bekende dassengebieden. Vooral in de schemering en nacht. Onder onze voeten speelt zich een nieuw begin af. Laten we zorgen dat deze jonge generatie dassen veilig kan opgroeien.

Meer informatie

• Lees meer over dassen op de website van de Zoogdiervereniging.

Tekst: Valerie Basten
Beeld: Aaldrik Pot