Natuurjournaal 26 februari 2026

De topper is een eendensoort die in de winter massaal in Nederland overwintert. Toppers verblijven daarbij veelal in het IJsselmeer, maar ook wel in de Randmeren. Bij strenge vorst verblijven ze op de Waddenzee. Deze overwinteringsgebieden zijn voor de topper van internationaal belang. Het is een duikeend, die volledig onder water duikt voor zijn voedsel. Bij voorkeur zijn dat slakken en schelpdieren, maar de eenden eten ook krabben, kleine vissen of zelfs zeegrassen. Net als bij de meeste eendensoorten zien mannelijke toppers er anders uit dan de vrouwtjes. Mannetjes hebben een zwarte kop, borst en staart, witte flanken, en een lichtgrijze, marmerachtige rug. Vrouwtjes zijn grotendeels bruin, met iets lichterbruine flanken. Kenmerkend is de witte band rond de snavelbasis. Toppers zijn nog maar even in Nederland te zien, want de trek naar de broedgebieden komt langzaamaan op gang.

Een andere overwinteraar die nog even in Nederland aanwezig is, is de pijlstaart. Deze eendensoort is een zeer zeldzame broedvogel in Nederland. De soort heeft een groot broedgebied in de noordelijke helft van Eurazië en Noord-Amerika, maar Nederland ligt aan de zuidrand daarvan. De grootste kans om hem waar te nemen is dan ook in de winter. De mannetjes hebben inderdaad een lange, spitse staart, die vooral opvalt als ze vliegen. Verder hebben ze een donkerbruine kop, witte hals en buik, en zijn ze verder grijs. Het wit loopt vanuit de hals met een dunne streep door naar de kop tot achter het oor. Vrouwtjes lijken op vrouwelijke wilde eenden, maar hebben een donkergrijze snavel, een egaal lichtbruine kop en een donkergroene spiegel op de vleugel. Die is duidelijk te onderscheiden van de blauwe spiegel van de wilde eend. Pijlstaarten zijn grondeleenden. Ze duiken dus niet, maar gaan enkel kopje onder. Ze eten veelal plantaardig, maar ook wel insecten en kleine vissen.

Tekst: Marco Wind, Nature Today
Beeld: Jan Nijendijk, Saxifraga (leadfoto: links een mannelijke topper, rechts een vrouwtje); Luc Hoogenstein, Saxifraga; Piet Munsterman, Saxifraga