Lokale aanpak cruciaal voor duurzame bestrijding van schadelijke legerrups

"De legerrups rukt wereldwijd op en veroorzaakt grote schade aan gewassen, zoals maïs, rijst en sorghum", schetst Van Schaijk. "Vooral in Afrika vormt de rups een groeiende bedreiging voor de voedselzekerheid. Boeren gebruiken vaak goedkope chemische pesticiden om de rups te bestrijden, maar die middelen zijn schadelijk voor mens, dier en milieu."

Van Schaijk onderzocht een duurzamer alternatief: bestrijding met baculovirussen. Dat zijn natuurlijke virussen die heel specifiek legerrupsen infecteren en andere diersoorten grotendeels ongemoeid laten. Boeren kunnen het virus over hun gewassen sproeien, maar die aanpak werkt alleen goed als de rupsen nog heel klein zijn.

Om te bepalen wanneer het beste moment is aangebroken, richtte Van Schaijk zich op seksferomonen: geurstoffen die vrouwtjesmotten uitscheiden om mannetjes aan te trekken. Door vallen met die lokstoffen tussen de gewassen te plaatsen, kunnen boeren volgen wanneer mottenpopulaties toenemen en wanneer nieuwe eitjes en rupsen worden verwacht.

Geen standaardoplossingen

Van Schaijk richtte zich op populaties van de legerwormmot in Benin en Kenia. Ze ontdekte geografische verschillen in de samenstelling van de seksferomonen van vrouwelijke motten. Vervolgens testte ze verschillende feromoonmengsels in het veld en vergeleek die met commercieel verkrijgbare lokstoffen.

In Benin bleek de meest effectieve lokstof een zelf samengestelde variant, op basis van de lokale populatie. Die lokstof zorgde voor stabiele vangsten van de doelsoort en het had een hoge soortspecificiteit (minder bijvangst van andere, niet-schadelijke motten). Bovendien bleek dat feromoonvallen beter werkten voor het bepalen van het sproeimoment dan methoden gebaseerd op de groeifase van maïsplanten, of het tellen van eitjes op bladeren.

"De onderzoeksresultaten maken duidelijk dat er geen standaardoplossingen zijn voor duurzame bestrijding van de legerrups", aldus Van Schaijk. "Lokale verschillen in seksferomonen kunnen bepalen hoe goed lokstoffen in de praktijk werken."

Samenwerken en investeren

Volgens Van Schaijk vraagt duurzame bestrijding van de legerrups om internationale samenwerking en investeringen. "Veel boeren in getroffen regio’s beschikken niet over de middelen om geavanceerde monitoring of biologische bestrijding zelfstandig toe te passen. Als we wereldwijde voedselzekerheid serieus nemen, moeten overheden, kennisinstellingen en internationale organisaties samenwerken om dit soort methoden toegankelijk te maken. Dat betekent ook investeren in subsidies, infrastructuur en lokale ondersteuning."

Wat is de legerrups?

De legerrups (Spodoptera frugiperda) is de larve van de legerwormmot, een nachtvlinder die oorspronkelijk uit Noord- en Zuid-Amerika komt. De vlindersoort heeft inmiddels ook Afrika, Azië, Australië en Zuid-Europa bereikt. De volwassen motten kunnen grote afstanden afleggen en ze leggen honderden eitjes op landbouwgewassen. De rupsen richten grote schade aan. Ze eten bladeren, stengels en kolven van gewassen als maïs, rijst en sorghum. Eén vrouwtje kan tijdens haar leven tot ongeveer tweeduizend eitjes leggen. In Afrika zijn honderden miljoenen mensen afhankelijk van maïs, een van de belangrijkste gewassen die door de legerrups worden aangetast.

Meer informatie

• De promotie van Renée van Schaijk vindt plaats op vrijdag 5 juni om 14.00 uur, in de Aula van de UvA.
• Het proefschrift From pheromone communication to sustainable pest management: Sex pheromone-based control of fall armyworm in Africa is te lezen op de website van het UvA.

Tekst: Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED)
Beeld: Renée van Schaijk (leadfoto: Renée tijdens veldwerk in Kenia)