Vijftig jaar Utrechtse natuurmonitoring vastgelegd in unieke kroniek

Provincie Utrecht
11-JUL-2026 - De kwaliteit van de natuur wordt door de provincie Utrecht al vijftig jaar nauwlettend in de gaten gehouden. Over de manier waarop dat gebeurt, schreven oud-medewerkers Berry van Arkel (70) en Emma van den Dool (76) een kroniek. Het eerste exemplaar kregen zij op 10 juli uitgereikt door Gijs de Kruif, gedeputeerde Natuur en Landbouw.

De provincie Utrecht begon in 1975 met het systematisch verzamelen van gegevens over planten en dieren, zodat bij ruimtelijke plannen – zoals aanleg van wegen of bouw van huizen – beter rekening kon worden gehouden met de natuur. In die tijd was dit nog allesbehalve vanzelfsprekend. De provincie was dus in feite pionier op het gebied van natuurmonitoring.

Ontwikkeling naar professionele monitoring

Dat schrijven Berry en Emma, die vele jaren bij de provincie werkten – Emma als ecologisch beleidsmedewerker en Berry als beleidsadviseur natuur. Samen legden ze de ontwikkeling van het natuuronderzoek in de periode tussen 1975 en 2025 vast. Van de eerste tellingen in het landelijk gebied tot het huidige, professionele monitoringswerk: het document schetst een levendig beeld van de groei van het vakgebied.

Eigen methode voor milieukartering

Utrecht ontwikkelde als pionier zelfs een eigen, gedetailleerdere manier van milieukartering om de kwaliteit van de natuur in kaart te brengen, aldus de kroniek. Onderzoekers trokken het veld in met loep en lange soortenlijsten, en noteerden hun waarnemingen met de hand op grote kaarten. Later groeide dit uit tot een brede monitoring van onder meer vlinders, libellen en zoogdieren.

Emma deed vele jaren veldonderzoek en gebruikt een loep om planten goed te kunnen bekijken

Inzicht in gemaakte keuzes

De kroniek is bedoeld voor de huidige generatie provinciemedewerkers en ecologisch geïnteresseerden en helpt bij de interpretatie van natuurdata. Ook laat de kroniek zien welke keuzes in het verleden zijn gemaakt, bijvoorbeeld over de aanwijzing van beschermde natuurgebieden. Het document geeft geen antwoord op de vraag hóe de natuur zich de afgelopen vijftig jaar ontwikkeld heeft. Dat staat in de driejaarlijkse rapportage Natuur en de jaarlijkse rapportages Resultaten flora- en faunakartering.

Waardevolle geschiedenis vastgelegd

Gedeputeerde Gijs de Kruif reageerde enthousiast op het eindresultaat: “Het is bijzonder dat twee gepensioneerde medewerkers zich met zoveel inzet hebben gewijd aan deze kroniek. Hier is zichtbaar veel tijd en energie in gaan zitten. Het laat zien hoe betrokken en bevlogen Emma en Berry zijn bij het natuuronderzoek in onze provincie. Dankzij hun werk is deze waardevolle geschiedenis nu vastgelegd en beschikbaar voor anderen.”

Meer informatie

Tekst en beeld: Provincie Utrecht