Natuurjournaal 17 mei 2026

Haantjes zijn niet enkel kleine exemplaren van mannelijke hoendervogels, de naam slaat ook op een grote groep van kevertjes – zowel de mannetjes als de vrouwtjes. Bladhaantjes zijn, met meer dan driehonderd soorten, in Nederland goed vertegenwoordigd. Ze zijn vaak vernoemd naar de planten waarop ze voornamelijk worden gevonden. Een bekend voorbeeld is het elzenhaantje. Zie je in deze tijd gaten in elzenbladeren, dan weet je dat er elzenhaantjes op actief zijn. Je hoeft geen moeite te doen om de glanzend zwarte, bolle kevertjes te ontdekken. De dekschilden hebben een blauwe tot violette weerschijn. De kevers eten het bladmoes en als daar dan later ook nog de hongerige larven bijkomen, kan een blad zo tot een skelet worden gereduceerd.

Leliehaantjes zijn langwerpiger dan elzenhaantjes en brandweerwagenrood. De kop, poten en verdere onderzijde van het lijf is zwart. Rood met zwart, dat zijn aposematische- of waarschuwingskleuren. Ze betekenen zo ongeveer: ‘eet mij en onderga de gevolgen’. Iedereen die in de reclamewereld werkt, weet dat wat je adverteert lang niet altijd op waarheid hoeft te berusten, het gaat erom hoe je overkomt bij je doelgroep. Er zijn veel totaal onschuldige diertjes die van een vergelijkbaar principe gebruikmaken. Vervang 'doelgroep' door 'natuurlijke vijanden' en je krijgt een idee wat ze verkopen. Wat leliehaantjes betreft is de waarschuwing terecht: ze smaken vies. In larvevorm zijn ze niet rood met zwart, maar dan bedekken ze zich met hun eigen, slijmerige poep, die bovendien de gifstoffen bevat die ze opnemen uit verschillende lelieachtigen. Het doel heiligt de middelen.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Pieter van Breugel, Saxifraga; Karen Bosma