Natuurjournaal 12 augustus 2026

De meeste distels in Nederland behoren tot de composietenfamilie (Asteraceae). Binnen deze familie vormen de distels geen aparte groep, maar planten in verschillende geslachten worden in het Nederlands ‘distel’ genoemd. Zo komen er in Nederland ook twee soorten uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae) voor waarvan de Nederlandse naam verwijst naar hun distelachtige uiterlijk. Dat zijn de kruisdistel en de blauwe zeedistel. De bloeiwijze van deze soorten is een samengesteld scherm, zoals een Apiaceae-plant betaamt, maar omdat de vertakkingen van de deel-schermpjes dusdanig kort zijn, heeft het ook wel wat weg van een hoofdje, wat dan weer een kenmerk van een plant uit de composietenfamilie zou zijn. Is het nog te volgen? Gelukkig zijn de kruisdistel en de blauwe zeedistel op zichzelf gemakkelijk te herkennen.

De kruisdistel heeft een bleekgroen tot groengrijs uiterlijk. In de beknopte samengestelde schermen staan kleine, witte bloemetjes. De kelkbladeren eindigen in een scherpe punt, net als de omwindselbladeren die aan de voet van het samengestelde scherm staan. De blauwe zeedistel heeft een meer blauwe gloed over de bladeren, door een waslaagje dat helpt tegen verdamping. Deze plant groeit namelijk langs de kust in de duinen op het kale, in de zon snel opwarmende zand. De bloemen zijn groter dan die van de kruisdistel, en blauwachtig of wit gekleurd. De omwindselbladeren eindigen in drie stekelige tanden en de stengelbladeren zijn, net als bij de kruisdistel, stekelig getand. In tegenstelling tot de blauwe zeedistel, kustplant bij uitstek, is de kruisdistel een plant van kalkhoudende rivierduinen en dijken en het deltagebied in Zuid-Holland en Zeeland. Langs het IJsselmeer komt deze soort ook wel voor. Beide soorten zijn nu, in hartje zomer, in bloei te vinden. Onderling is de standplaats dus meestal een goed onderscheidend kenmerk, alleen aan de zeekust in de delta kunnen beide planten voorkomen, en de ‘distels’ uit de composietenfamilie zien er vrijwel onmiskenbaar anders uit.

Tekst: Marco Wind, Nature Today
Beeld: rvdc, Waarneming.nl (leadfoto: kruisdistel); Ed Stikvoort, Saxifraga