De natuur in Nederland staat onder druk. Provincies zijn in Natura 2000-gebieden verantwoordelijk voor het behoud en herstel van beschermde habitattypen en (leefgebied van) doelsoorten en voeren herstelmaatregelen uit in en rondom deze gebieden. Met tellingen van planten en dieren wordt gemonitord of de natuurdoelen worden gehaald. Voor deze gebieden worden nu monitoringsplannen opgesteld om ook de bodemkwaliteit, waterkwaliteit en waterpeil te monitoren. Met deze ‘omgevingscondities’ kan worden bepaald of het natuurlijk systeem als geheel beter gaat functioneren na alle genomen maatregelen. Oftewel een ‘vinger aan de pols’ om de kwaliteit van natuurgebieden in de gaten te houden.
Vergelijken tussen gebieden
Natura 2000-doelen gelden landelijk. Het is dan ook belangrijk dat de monitoring zodanig gestandaardiseerd wordt uitgevoerd dat uitkomsten per gebied onderling met elkaar vergeleken kunnen worden. Dat wil niet zeggen dat overal precies hetzelfde wordt gemeten. Ieder gebied is immers uniek en de metingen moeten aansluiten bij het gebied en de drukfactoren die er spelen.
De Handreiking Monitoring Omgevingscondities geeft houvast om in deze gebieden geen essentiële metingen te missen, goed aan te sluiten bij al bestaande meetreeksen en om geschikte meetmethoden te selecteren. Op basis van de Handreiking ontwikkelen de provincies, Defensie en Rijkswaterstaat – de voortouwnemers – een monitoringsstrategie en meetnet voor het structureel monitoren van omgevingscondities.
Rol van provincies
De provincies zijn verantwoordelijk voor het laten opstellen van de monitoringsplannen. Alle provincies hebben een start gemaakt met het opstellen van monitoringsplannen en in de provincie Gelderland zijn al enkele plannen in een vergevorderd stadium.
De hele route om tot het opstellen van een monitoringsplan te komen staat hieronder schematisch weergegeven.
Verbeterprogramma VHR-monitoring (VVM)
De Handreiking Monitoring Omgevingscondities is een van de producten die worden ontwikkeld in het Verbeterprogramma VHR-monitoring (VVM). Het VVM werkt samen met het werkveld aan een landelijke uniforme wijze van natuurmonitoring. Door gezamenlijke methodieken en normeringen te gebruiken en natuurdata op dezelfde uniforme wijze te verzamelen en te registreren, ontstaat één betrouwbaar beeld over de staat van onze natuur. De Handreiking Monitoring Omgevingscondities is al in gebruik en wordt verder doorontwikkeld, mede aan de hand van evaluaties van de eerste monitoringsplannen die uitgevoerd gaan worden.
Meer informatie
- De Handreiking is te vinden op de website van BIJ12.
- Meer informatie over het Verbeterprogramma VHR-monitoring vind je op Vhrmonitoring.nl.
Tekst: Marijn Nijssen en Esther van Hoof, Stichting Bargerveen; Anouk Heidotting en Rick van Hoeij, VVM
Beeld: Esther van Hoof, Stichting Bargerveen; Remco Versluis, Stichting Bargerveen; BIJ12; VVM