Natuurjournaal 18 augustus 2026

Zie je een grote, slanke zandbij met een deels rood achterlijf landen op een bloem van beemdkroon? Dan is dat waarschijnlijk een knautiabij. Deze bij is sterk afhankelijk van beemdkroon, een plant die met mooie blauwpaarse bloemen tot in de herfst bloeit. De afhankelijkheid is terug te vinden in de naamgeving – de wetenschappelijke naam van beemdkroon is Knautia arvensis. Vrouwtjes zijn te herkennen aan de opvallende ‘beenwarmers’ die ze soms aan hebben. Het stuifmeel van beemdkroon is rozerood, dus dat worden de klompjes die de vrouwtjes verzamelen ook! De innige band van dit paar staat onder druk door verruiging en ongunstig beheer van bloemrijke graslanden.

Bijna driekwart van de wespen- en bijensoorten maakt hun nesten in de grond. Een klein deel ervan is afhankelijk van klei als bouwmateriaal voor de nesten of om er hun holen mee af te smeren. Leemwespen zijn daar een voorbeeld van. Ze kiezen die klei niet zomaar hap, snap. Dit gaat uiterst zorgvuldig! De kwaliteit van de specie telt, maar ook de locatie van de bron. Zo is een plek ver van vegetatie ideaal, want struikrovers als spinnen kunnen ze dan niet bespringen. Een steile kleiwand is een must, want daar komen kruipende dieren niet zomaar, terwijl de wespen er makkelijk op kunnen landen – en snel wegwezen met hun kleivracht. En wat blijkt nu: stierenkuilen tikken alle vinkjes aan.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Bart Vastenhouw, Saxifraga; Pieter van Breugel, Saxifraga