Burgerwetenschap rond het water staat centraal op de Waterdag
Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)De waterkwaliteit komt in Nederland geregeld in het nieuws. Dat heeft vaak een minder fijne aanleiding: bestrijdingsmiddelen of andere chemische stoffen die in (te) hoge concentraties worden aangetroffen bijvoorbeeld, of de kwaliteit van het zwemwater. Als grote naderende deadline doemen de Europese normen van de Kaderrichtlijn Water op, die per 2027 ingaan en op vele plekken in ons land niet gehaald gaan worden. Dit houdt veel mensen bezig.
Gelukkig gebeurt er al van alles om de waterkwaliteit te onderzoeken en te helpen verbeteren, van initiatieven als Waterdiertjes.nl tot Schone Rivieren en van ClimateScan tot Water op de Kaart. Burgerwetenschappers, of citizen scientists, zijn daarbij vaak betrokken. Is het water in hun eigen omgeving gezond? En hoe kunnen ze helpen?

Drie stromen
De Waterdag staat volledig in het teken van stedelijk water, biodiversiteit en burgerwetenschap. Een mooie gelegenheid om kennis en ervaringen uit te wisselen, nieuwe inzichten op te doen en in contact te komen met anderen die zich bezighouden met water. Voor wie zelf betrokken is bij burgerwetenschap over water: dat kun je tijdens deze dag ook delen.
Het programma op 26 november bestaat uit drie onderdelen, waarvoor je je ook apart kunt aanmelden. Er komen dus een aantal ‘stromen’ samen op deze Waterdag in Wageningen, georganiseerd door het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), de makers van het nieuwe boek 'BiodiverCITY. Leven in en rondom water' en de werkgroep Natuur & Biodiversiteit van het landelijke netwerk Citizen Science-NL.

Inzet bundelen
Eerst komen de mensen achter verschillende citizen scienceprojecten rondom water samen om kennis te maken, ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. Ook verkennen de betrokkenen welke onderzoeksvragen en ideeën over water er nog liggen en waar er kansen zijn om kennis, projecten en krachten te bundelen. Hoe kunnen ze elkaar versterken en gezamenlijk meer bereiken voor de waterkwaliteit?
Boekpresentatie stadswaterkwaliteit
Voor wie wil: de Waterdag heeft meer in petto. In de middag ligt de focus op de stedelijke waterkwaliteit, rondom het nieuwe boek BiodiverCITY. Leven in en rondom water. Kunnen we stedelijk water ontwerpen met biodiversiteit als drijvende kracht voor een gezonde en leefbare stad? Dit wordt gevolgd door wetenschappelijke verdieping met wateronderzoekers van het NIOO: wat zijn de bedreigingen voor de waterkwaliteit in de stad – en wat zijn de oplossingen? Hoe kun je slim meten en hoe betrek je daar burgerwetenschappers bij?
Aansluitend gaat de discussie met panel en zaal in op de uitdagingen waar we nu voor staan en de mogelijke oplossingen daarvoor. Wat maakt stedelijk water ecologisch vitaal, en hoe vertalen we deze inzichten naar beter ontwerp, beleid en beheer? Welke rol spelen de (vaak niet-gemonitorde) kleine wateren bij het halen van de normen voor de Kaderrichtlijn Water? En hoe kunnen burgerwetenschappers hierbij helpen?

Citizen Science Café
In de avond verplaatst de actie zich naar de water-editie van het Citizen Science Café. Hier is iedereen welkom die meer wil weten over waterkwaliteit en -onderzoek. Zowel professionele onderzoekers als gedreven burgerwetenschappers delen hier kennis, ervaringen, tips en inzichten uit eigen citizen scienceprojecten en samenwerkingen met bijvoorbeeld gemeentes. Verwacht van alles: van watermonsters ‘vangen’ tot het ontdekken van een riooloverstort!
Eerst neemt ecoloog Rosan van Halsema van het NIOO mensen mee in haar onderzoek met Vang de watermonsters en Water op de Kaart. Hoe gezond is het Nederlandse water? En hoe zit dat in steden, waar riooloverstorten kunnen overstromen? Een paar duizend mensen hebben bij haar onderzoek geholpen. Daarna is het de beurt aan burgerwetenschapper Thon Stoffelen. Hij laat zien hoe hij zelf aan de slag ging rond Baarn met collega Adriaan Voeten. De avond wordt afgesloten met een projectenparade, waar je kunt verkennen aan welk wateronderzoek je zelf kunt meedoen. Ook is er een korte pubquiz – over water, natuurlijk.

Programma (Citizen Science) Waterdag op 26 november 2026
- Van 11.00 tot 14.45 uur: Citizen science in en rondom water.
- Van 15.00 tot 18.00 uur: BiodiverCITY. Leven in en rondom water. Boekpresentatie, wetenschappelijke verdieping en discussie over de waterkwaliteit in de stad.
- Van 19.30 tot 21.30 uur: Citizen Science Café: Over waterkwaliteit en -onderzoek.
Meer informatie
- Voor de Waterdag kan je je aanmelden op de website van het NIOO-KNAW, waar ook het uitgebreide programma staat. Dat kan voor de hele dag, maar ook voor een of meerdere onderdelen van het programma. Deelname is gratis na aanmelden.
- Het ochtend- en middagprogramma van de Waterdag vinden plaats in het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), Droevendaalsesteeg 10, Wageningen.
- De locatie voor het avondprogramma is Café Onder de Linden, Haagsteeg 16, Wageningen.
- Lees meer over en meld je meteen aan voor het Citizen Science Café. De toegang en het eerste drankje zijn gratis.
Tekst: Froukje Rienks, Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW)
Beeld: Pim Geerts, Natuur & Milieu (leadfoto: watermonsters nemen); Froukje Rienks; NAI010 & BiodiverCITY; NIOO-KNAW
