Bittervoorn profiteert van verbeterde waterkwaliteit

Stichting RAVON
8-AUG-2018 - Door het verbeteren van de waterkwaliteit, het herstel van leefgebieden en de aanleg van vismigratievoorzieningen gaat het beter met veel vissoorten. Een bijzonder voorbeeld hiervan is de bittervoorn. Deze Europees beschermde kleine karperachtige neemt in heel Nederland toe, zo laten gegevens van het Meetprogramma Zoetwatervissen zien.
Deel deze pagina

In de tweede helft van de 20e eeuw was het slecht gesteld met de waterkwaliteit in Nederland. Het water was vervuild en troebel en door de aanwezigheid van stuwen waren de migratiemogelijkheden voor vissen sterk beperkt. Met name de plantenminnende en stromingminnende vissoorten verdwenen op veel plaatsen. Inmiddels herstellen veel soorten zich weer dankzij de verbeterde waterkwaliteit en door habitatherstelmaatregelen zoals de aanleg van natuurlijke oevers en vistrappen. Veel wateren zijn inmiddels weer helder en waterplanten zijn teruggekeerd.

School bittervoorns, in het midden een vrouwtje met een duidelijk zichtbare legbuis

De bijzondere levenswijze van de bittervoorn

Eén van de meest bijzondere plantenminnende vissoorten is de bittervoorn, die beschermd wordt middels de Europese Habitatrichtlijn en tot voor kort op de Nederlandse Rode Lijst stond. Deze soort is niet alleen afhankelijk van waterplanten, maar voor de voortplanting ook van zoetwatermosselen. In de paaitijd krijgen de mannetjes een paarsroze kleur en een oranje oog. Vervolgens gaan ze op zoek naar een mossel. Andere mannetjes worden hier weggejaagd, en vruchtbare vrouwtjes gelokt. Deze vrouwtjes hebben een legbuis ontwikkeld, die onder hun buik hangt. Hiermee worden de eitjes in de mossel gelegd. Vervolgens loost het mannetje zijn zaad bij de opening van de mossel, zodat het naar binnen gezogen wordt en de eitjes bevrucht worden. Door deze strategie zijn de eieren en de larven uitstekend beschermd tegen rovers. Als ze circa één centimeter groot zijn, zwemmen de larven de mossel uit.

De bittervoorn in Nederland per periode van vijf jaar (Bron gegevens: NEM zoetwatervissen, RAVON/CBS). Als gevolg van de verbeterde waterkwaliteit is verspreiding van de bittervoorn zo sterk toegenomen dat deze niet langer op de Nederlandse Rode Lijst van bedreigde vissen staat. Nederland is binnen Europa van groot belang voor de soort

Sterke toename

De gegevens van het Meetprogramma Zoetwatervissen laten zien dat de verspreiding van de bittervoorn sterk toegenomen is in bekend leefgebied. Een deel van de toename komt doordat we meer onderzoek doen naar vissoorten. In toenemende mate koloniseert de bittervoorn ook delen van Nederland waar de soort nog niet voorkwam. Naar verwachting zal de soort de komende jaren nog verder toenemen. 

Verspreiding van de bitttervoorn in tijd en ruimte (Bron: Arthur de Bruin)

Tekst: Arthur de Bruin & Jan Kranenbarg, RAVON
Foto's en video: Arthur de Bruin (leadfoto: man bittervoorn bewaakt 'zijn' mossel waarin de eitjes zijn afgezet); Blikonderwater.nl

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen